بیشتر شهروندان، رفتگران را با رنگ لباس‌شان می‌شناسند؛ رنگی که برای هر شهروندی تداعی کننده شغل خاص آنهاست.

به گزارش شعاع مشرق، سال ۱۳۹۰ «داریوش مهرجویی» با ساخت فیلم «نارنجی‌پوش» سعی کرد به گوشه‌ای از زندگی رفتگران بپردازد. هر چند این فیلم تحول نگرش یک عکاس خبری به این شغل بود و مشکلات رفتگران را به طور اساسی باز‌نمی‌تاباند، اما اکران این فیلم در سطح گسترده موجب شد  فضای جامعه برای ارج نهادن به این شغل بهتر شود. برخی از شهرداری‌ها در‌‌‌ همان دوران تلاش کردند به جای واژه «رفتگر» از کلمه «پاکبان» استفاده کنند.
شورای چهارم رشت نیز تاکنون تلاش کرده با برپایی ۲ همایش نارنجی‌پوشان در سال‌های ۹۳ و ۹۴ توجه مسئولان شهری را به این قشر از جامعه بیشتر معطوف کند. با این حال به نظر می‌رسد نگرش عمومی مردم نسبت به این شغل باید تغییرات بیشتری کند. تغییر نگرشی که می‌تواند منجر به همراهی شهروندان با پاکبانان در بهداشت محیط شهری شود. این تغییر نگرش باعث می‌شود اولا یک پاکبان احساس منزلت اجتماعی بیشتری کند و در انجام وظیفه شغلی خود، با اعتماد به نفس بیشتری عمل کند و ثانیا شهروندان به عنوان یکی از چرخه‌های نگهداشت محیط شهری، نظافت و سلامت جامعه را فقط وظیفه نیروهای خدمات شهری ندانند و خود نیز در این راستا گام بردارند.
اما آیا تا به حال از پاکبان محله‌تان سوال کرده‌اید که نسبت به رنگ نارنجی چه حسی دارد؟ و رنگ نارنجی لباسش چه تاثیری در زندگی فردی و اجتماعی وی داشته است؟ راستی نام پاکبان محله‌تان را می‌دانید یا تنها او را با لباس نارنجی‌اش می‌شناسید؟ اگر سحرگاه، صدای جاروی پاکبان محله‌تان را نشنیدید، به عیادتش بروید شاید بر اثر سهل انگاری ما بیمار شده باشد.
از رنگ نارنجی متنفرم
یکی از پاکبانان درباره رنگ لباس فرم رفتگران می‌گوید: از رنگ نارنجی متنفرم. چقدر خوب می‌شد رنگ لباس‌مان عوض می‌شد. متاسفانه شغل پر زحمت ما از دید مردم جامعه نه تنها با ارزش نیست، بلکه مردم‌گاه با بی‌احترامی با ما برخورد می‌کنند. اگر با همین لباس از صبح تا شب سر خیابان بایستم، نه تنها تاکسی، حتی یک ماشین شخصی هم من را سوار نمی‌کند، اگر هم سوار کند، رفتار شایسته‌ای ندارد.
وی می‌افزاید: برخی شهروندان نه تنها به فکر سلامتی ما نیستند، بلکه بسیار تحقیر‌آمیز با ما برخورد می‌کنند. بسیار اتفاق افتاده که زباله‌های خود را شب‌ها از منزل خارج نمی‌کنند و صبح به محض شنیدن صدای جارو کردن ما، زباله خود را از پنجره آپارتمان به بیرون پرتاب می‌کنند، پاره شدن کیسه زباله همانا و ۲ برابر شدن کار ما همانا. بعضی وقت‌ها هم کیسه زباله به سر و گردن ما اصابت می‌کند ؛ تصور کنید حال و روز کسی را که سر و گردنش در حجم زباله‌ها اسیر شده باشد.
احترام تنها توقع است
پاکبان دیگری هم می‌گوید: انگار رنگ لباس ما برای شهروندان مساوی شده با زباله و بوی نامطبوع. اگر با همین لباس فرم داخل مغازه‌ای برویم، صاحب مغازه یا دیگر مشتریان بینیشان را می‌گیرند و با اکراه جنس را به ما تحویل می‌دهند و پول را دریافت می‌کنند. پاکبان دیگر هم ناراحت است از این‌که برخی صدقه‌هایشان را به پاکبان می‌دهند. او می‌افزاید: همه این تحقیر‌ها به خاطر شغل ماست و رنگ لباسی که مشخصه این شغل است و این بزرگ‌ترین توهین به جایگاه شغلی فردی است که سلامتی را برای شهروندان به ارمغان می‌آورد. ما از شهروندان تنها توقع احترام داریم.
پاکبان دیگری می‌گوید: من وقتی لباس کارم را می‌شویم، نمی‌توانم آن را در بالکن خشک کنم. و سعی می‌کنم داخل خانه خشک کنم، نمی‌خواهم همسایه‌ها بدانند شغل من چیست. برخی پاکبانان حتی بیان می‌کنند که فرزندشان نمی‌داند پدرش چه شغلی دارد. آن‌ها نمی‌خواهند فرزندشان در مدرسه و محیط اجتماعی مورد تمسخر قرار گیرد.
با این حال عمده‌ترین ناراحتی پاکبانان نبود امنیت شغلی از یک سو و تاخیر در پرداخت حقوقشان ازسوی‌دیگر است. به خصوص از زمانی که نیروهای خدمات شهری به بخش خصوصی و شرکت‌های پیمانکار واگذار شده، تاخیر در پرداخت حقوق‌ها چشمگیر‌تر شده است.
ایجاد کارگروه حمایت از اقشار آسیب‌پذیر
رئیس کارگروه حمایت از اقشار آسیب‌پذیر شورای شهر رشت، در گفت‌و‌گو با همشهری می‌گوید: ابتکار شورای چهارم تشکیل کارگروه حمایت از اقشار آسیب‌پذیر و به خصوص نیروهای حجمی خدمات شهری بود تا بتوانیم پیگیر مطالبات و خواسته‌های این عزیزان باشیم.
«فاطمه شیرزاد» با قدردانی از تلاش‌های همه پاکبانان تصریح می‌کند: به ابتکار این کارگروه در ۲ سال متمادی، همایشی به منظور تجلیل از تلاش‌های پاکبانان برگزار شد. مدیران مناطق شهرداری پیگیر مطالبات و معوقات حقوق نیروهای خدمات شهری هستند.
رئیس کارگروه حمایت از اقشار آسیب‌پذیر شورای اسلامی کلانشهر رشت بیان می‌کند: برگزاری مسابقات قرآنی ویژه‌ پاکبانان و مسابقات آمادگی جسمانی از تلاش‌های این کارگروه برای ارتقای سلامت جسمی و روحی پاکبانان بود و امیدواریم با تداوم این برنامه‌ها و با حمایت‌ معاونت خدمات شهری و سازمان پسماند، بتوانیم از دغدغه این قشر از جامعه بکاهیم.
شیرزاد همچنین از شهروندان خواست در آستانه نوروز و با توجه به افزایش حجم دور ریزهای خانگی ، مراعات حال پاکبانان را کنند و ضمن حرمت نهادن به شغل آنها، در ساعت‌های مجاز و در بسته بندی مناسبی که کمترین حجم را اشغال کند، زباله‌های خود را بیرون از منزل قرار دهند.  وی همچنین به صدمه دیدن ۲ تن از پاکبانان به دلیل سهل انگاری برخی رانندگان در ۲ سال اخیر اشاره کرد و از همه شهروندان خواست تا دقت و توجه بیشتری به این قشر از جامعه داشته باشند.

مکث
فراموش نکنیم
انتخابات اسفند ماه امسال حجم کار پاکبانان را افزایش داده است: نظافت محیط شهری از پوسترهای تبلیغاتی و بروشورهای معرفی نامزدهای انتخاباتی تا جمع آوری داربست‌های فلزی و گونی‌هایی که به منظور ایجاد جایگاه تبلیغات تعبیه شده بود و….
اما آنچه هر ساله و در آستانه سال جدید در تمام محله‌ها خودنمایی می‌کند، افزایش حجم زباله‌های خانگی است؛ از دور ریزهای لوازم خانگی گرفته تا لباس و موکت کهنه و حتی وسایل چوبی. با افزایش حجم کار پاکبانان، آسیب‌های جسمی که به آنها وارد می‌شود، نیز افزایش می‌یابد. حداقل کمک شهروندان این است که تلاش کنند به شیوه‌ای زباله‌های خود را بسته‌بندی کنند تا هم از حجم آن کاسته شود و هم از میزان سرایت آلودگی به پاکبانان کم شود.

عکس تزئینی است.

منبع: همشهری؛ مهری شیرمحمدی