دونالد ترامپ آنگونه که پیشبینی میشد و پیش از این در مبارزات انتخاباتیاش بارها گفته بود، خیال ندارد در برابر بزرگترین رقیب اقتصادی آمریکا یعنی چین کوتاه بیاید؛ او از همین حالا روی بزرگترین نقطه ضعف چینیها یعنی تایوان دست گذاشته است.
به گزارش شعاع مشرق به نقل از همشهری آنلاین، ترامپ ۱۰روز پس از گفتوگوی تلفنیاش با تسای اینگ-ون، رئیس جمهور تایوان، دیروز در مصاحبه با شبکه تلویزیونی فاکس نیوز بار دیگر ماجرای چین و تایوان را پیش کشید و زلزلهای در پکن بهپا کرد. رئیسجمهور منتخب آمریکا گفت: «من سیاست چین واحد را کاملا درک میکنم اما دلیلی نمیبینم که پیش از توافق با چین بر سر مسائل دیگر ازجمله تجارت، به این سیاست پایبند بمانم.»
این سخنان واکنش تند پکن را بهدنبال داشت. وزارت خارجه چین اعلام کرد نسبت به سخنان و رویکرد دونالد ترامپ در قبال مسئله چین و تایوان «بسیار نگران» است. پکن اعلام کرد سیاست «چین واحد»، اساس رابطه چین و آمریکاست و «بدون آن، روابط دوجانبه هیچ معنایی ندارد».
پکن تایوان را بخشی از خاک خود میداند و تایوانیها در مقابل، ادعاهای استقلالطلبانه دارند. آمریکا طی ۴دهه گذشته سیاست چین واحد را اتخاذ کرده و روابط رسمی خود را با تایوان قطع کرده است؛ هرچند روابط غیررسمی دوطرف ادامه داشته و واشنگتن تأمینکننده اصلی سلاح تایوان به شمار میرود. ماجرای اخیر از آنجا شروع شد که تسای اینگ-ون در تماسی تلفنی با ترامپ، انتخاب او به ریاستجمهوری را تبریک گفت و ترامپ هم پاسخ او را داد.
این نخستین گفتوگوی مستقیم رئیس جمهور تایوان با مقام عالیرتبه دولت آمریکا بود و با واکنش منفی پکن روبهرو شد. دونالد ترامپ در پاسخ به انتقادها گفت: «من نمیخواهم چین برای من تعیین تکلیف کند؛ این تماس با من گرفته شد و خیلی هم دلپذیر بود. چرا باید یک کشور دیگر به من بگوید که میتوانم به تماسی پاسخ بدهم یا خیر؟»
- ترامپ علیه چین
اما چرا ترامپ روی یکی از مهمترین دغدغههای سیاسی و امنیتی چینیها دست گذاشته است؟ او طی مبارزات انتخاباتیاش بارها سیاست دولت باراک اوباما در قبال چین را زیر سؤال برد و گفت درصورتی که به قدرت برسد، در روابط آمریکا با چین تجدیدنظر خواهد کرد. او حتی مخالفتش با توافق آب و هوایی پاریس در مورد کنترل گازهای گلخانهای را از دریچه سیاستهای چین میبیند. ترامپ بارها گفته که این توافق، کار چینیهاست تا مانع رشد صنعتی و اقتصادی آمریکا شوند.
اولینبار جان بولتون که اکنون یکی از گزینههای اصلی ترامپ برای پست وزارت خارجه است، گفته بود رئیسجمهور بعدی آمریکا باید در برابر چین از اهرم تایوان استفاده کند. بولتون در مصاحبهای با روزنامه والاستریتژورنال پیشنهاد داده بود که دولت جدید آمریکا روابط دیپلماتیکش را با تایوان بهتدریج از سربگیرد و از آن بهعنوان اهرم فشار علیه پکن استفاده کند. بهنظر میرسد ترامپ اکنون برای به زانو در آوردن چین یا حداقل با هدف مهار این کشور، به همین راه میرود.
دونالد ترامپ دستکم در ۳مورد منتقد سیاستهای پکن در قبال واشنگتن است. قبل از هر چیز، مسئله اقتصاد است. ترامپ بارها گفته که چینیها به عمد ارزش واحد پولیشان یعنی یوان را دستکاری میکنند تا قیمت تمامشده کالاهای صادراتیشان ارزانتر شود. پکن همچنین روی کالاهای وارداتی از آمریکا تعرفههای سنگین بسته تا مانع واردات از این کشور شود.
همین مسئله باعث شده میزان صادرات آمریکا به چین نسبت به وارداتش از این کشور، حدود ۳۶۷میلیارد دلار کمتر باشد؛ موضوعی که یکی از محورهای اصلی اعتراض ترامپ نسبت به چین بوده است. ترامپ خواستار اعمال تعرفه ۴۵درصدی روی کالاهای چینی واردشده به آمریکاست. کارشناسان اقتصادی معتقدند که این بهمعنای جنگ اقتصادی میان آمریکا و چین خواهد بود.
مسئله دوم مسئله سلاحهای هستهای کرهشمالی و خطری است که به گفته ترامپ از سوی این کشور واشنگتن را تهدید میکند. دونالد ترامپ به فاکس نیوز گفت: «چین به ما در برابر کرهشمالی کمک نمیکند. ما با تسلیحات کرهشمالی روبهرو هستیم و چین میتواند این مشکل را حل کند ولی اصلا به ما کمک نمیکند.» اما مشکل سوم ترامپ با چینیها بر سر اقدامات پکن در دریای جنوبی چین است.
چین طی ۲سال گذشته در جزیرههای مورد مناقشه در آبهای این منطقه، اقدام به ساختوساز و ایجاد پایگاه نظامی کرده است. دریای جنوبی چین مسیر اصلی کشتیرانی در شرق و جنوب شرق آسیاست و اقدامات چین با اعتراض شدید آمریکاییها روبهرو شده است. بهنظر میرسد ایجاد تنش در روابط پکن و واشنگتن از سوی ترامپ حتی پیش از ورود او به کاخ سفید تازه اول ماجراست؛ ماجرایی که ۲ قدرت برتر اقتصادی جهان را رو در روی هم قرار خواهد داد.
- سیاست «چین واحد» چیست؟
در سال۱۹۴۹ در پی جنگ داخلی چین، کمونیستها با کنار زدن حزب ناسیونالیست چین، قدرت را بهدست گرفتند. ناسیونالیستها به تایوان رفتند و در آنجا حکومتی به راه انداختند. آنها خود را دولت در تبعید میدانستند و معتقد بودند دولت مشروع سرزمین اصلی چین هستند. از آن زمان تنش میان دوطرف وجود داشته است. دولت چین، تایوان را بخشی از سرزمین اصلی میداند و امکان استقلال به آن نداده است. آمریکا در سال۱۹۷۹ تصمیم گرفت در چارچوب سیاست «چین واحد»، دولت مستقر در پکن را بهعنوان دولت قانونی چین به رسمیت بشناسد و روابط رسمیاش با تایوان را قطع کند.
