جمعآوری پسماند شهری یکی از مهمترین مراحل مدیریت زباله است که تأثیر مستقیمی بر بهداشت عمومی، محیط زیست و زیبایی شهری دارد. با این حال، این فرایند با چالشهای متعددی مواجه است که کارایی آن را کاهش میدهد.
یکی از مشکلات اصلی، عدم تفکیک صحیح زباله در مبدا است. بسیاری از شهروندان زبالههای خشک و تر را بهصورت تفکیکنشده دفع میکنند که این موضوع بازیافت را دشوار کرده و هزینههای مدیریت پسماند را افزایش میدهد. همچنین، کمبود تجهیزات و زیرساختهای مناسب مانند سطلهای تفکیکشده، ایستگاههای انتقال زباله و وسایل حملونقل استاندارد، باعث کاهش کارایی جمعآوری پسماند میشود.
نقص در سیستم حملونقل زباله یکی دیگر از مشکلات اساسی است. در بسیاری از شهرها، خودروهای جمعآوری زباله قدیمی و مستهلک هستند و به دلیل طراحی نامناسب، نشت شیرابه زباله و ایجاد آلودگی محیطی را به دنبال دارند. همچنین، برنامهریزی نامناسب در مسیرهای جمعآوری، باعث افزایش هزینههای سوخت، اتلاف وقت و ایجاد ترافیک شهری میشود.
کمبود نیروی انسانی و عدم آموزش کافی نیز چالش دیگری است. کارگران جمعآوری زباله در معرض آلودگیهای مختلف قرار دارند، اما بسیاری از آنها آموزشهای لازم در زمینه ایمنی و بهداشت را دریافت نمیکنند. علاوه بر این، دستمزد پایین و شرایط کاری نامناسب باعث کاهش انگیزه در میان آنها میشود.
یکی دیگر از مشکلات، ضعف در مشارکت شهروندان و نظارت ناکافی شهرداریها است. بسیاری از مردم زبالههای خود را در ساعات نامناسب و خارج از زمان تعیینشده بیرون میگذارند که باعث پراکندگی زباله و آلودگی معابر عمومی میشود. در برخی موارد، نبود قوانین سختگیرانه و عدم اجرای جریمههای مناسب، موجب بیتوجهی به اصول مدیریت پسماند شده است.
مشکلات زیستمحیطی و آلودگی ناشی از پسماند نیز یکی از پیامدهای مستقیم ضعف در جمعآوری مناسب زباله است. انتشار گازهای گلخانهای از محلهای دفن زباله، افزایش آلودگیهای آب و خاک بر اثر دفن غیراصولی و گسترش بیماریها از جمله مشکلات ناشی از این ضعف مدیریتی هستند.
نتیجهگیری
با توجه به چالشهای موجود، لازم است که شهرداریها و سازمانهای مرتبط برنامهریزی جامعی برای بهبود سیستم جمعآوری پسماند داشته باشند. این امر میتواند با بهبود زیرساختهای حملونقل، استفاده از فناوریهای نوین، افزایش آگاهی شهروندان، ارائه آموزشهای لازم به کارگران و اجرای قوانین سختگیرانه در حوزه مدیریت زباله تحقق یابد. همچنین، ترویج فرهنگ تفکیک زباله از مبدا و افزایش سرمایهگذاری در صنایع بازیافت میتواند به کاهش حجم زباله و بهبود وضعیت محیط زیست شهری کمک کند. بنابراین، همکاری بین شهروندان، شهرداریها و بخش خصوصی برای رسیدن به یک سیستم پایدار و کارآمد در مدیریت پسماند شهری ضروری است.
مجتبی فولادی فر
