شعار روز جهانی سالمندان ۲۰۲۵، “سالمندان پیشگام در اقدام محلی و جهانی؛ آرزوها، رفاه و حقوق ما” است و شعار ملی نیز “حفظ کرامت، ارتقا سلامت و کیفیت زندگی سالمندان با گام های محله محور” انتخاب شده است.
توجه به نیازگروههای مختلف سنی، جنسی و با توانمندیهای مختلف جسمی و فراهم آوردن فضاهای مناسب برای آنان موجب میشود تا طراحی و برنامهریزی شهر جهتگیری مناسبی داشته باشد و رضایتمندی همه اقشار جامعه شهری تامین شود؛ به عبارت دیگر برآوردن نیازهای کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ساکنان شهر، شاهکلید رسیدن این سکونتگاههای انسانی به توسعه پایدار و متوازن است.
سالمندان از اقشار جامعه شهری هستند که آمارهای ارایه شده حکایت از افزایش جمعیت آنان دارد؛ جمعیتی که علاوه بر تکریم نیازمند مهیا شدن فضایی مناسب برای حضور موثر آنها در محیطهای مختلف شهری است.
از مولفههای توسعهیافتگی شهرها، دستیابی به معیارهای «شهر دوستدار سالمند» است، از منظر سازمان بهداشت جهانی اینگونه شهرها از سالمندان در ابعاد مختلف زیست شهری حمایت و زمینه امنیت روحی، جسمی و اجتماعی آنان را فراهم میکنند. هشت اصل شهر دوستدار سالمند از نظر سازمان جهانی بهداشت شامل محیط زندگی سالم، امکان جابجایی و حمل نقل راحت، امکان خانهسازی، مشارکت اجتماعی، احترام، مشارکت شهری، حمایت اجتماعی و ارائه سرویسهای مناسب به آنان است
هدف اصلی از بزرگداشت روز سالمند، بالا بردن آگاهی عمومی جامعه از وضعیت افراد سالمند و حمایت از آنها در تمام مراحل پیری است.به همین دلیل روز ملی سالمندان گرامی داشته می شود. افزایش آگاهی عمومی در مورد مسائلی که سالمندان را تحت تأثیر قرار می دهد . همچنین این روز برای بزرگداشت و قدردانی از خدمات افراد سالمند به جامعه تعیین شده است.
آمار رسمی وضعیت سالمندان در استان گیلان
سالمندان در گروه سنی ۶۰ تا ۶۴ ساله، ۱۱۰٬۶۵۶ نفر جمعیت دارند. در ادامه، بازههای ۶۵ تا ۶۹ ساله با ۷۸٬۷۴۳ نفر، ۷۰ تا ۷۴ ساله با ۵۳٬۸۱۳ نفر، ۷۵ تا ۷۹ ساله با ۴۱٬۴۹۳ نفر و ۸۰ ساله و بیشتر با ۵۰٬۶۰۸ نفر قرار دارند. در جمعیت کل استان گیلان به تفکیک گروه سنی، این ارقام اهمیت زیرساختهای رفاهی و بهداشتی برای سالمندان را یادآور میشوند.
استان گیلان با میانگین ۵/۷ درصد سالمندی جمعیت، از بیشترین میزان سالمندی در کشور برخوردار هستند؛
ارائه راهکارهایی جهت مقابله با پیامدهای سالمندی و افزایش نقش سالمندان در برنامه ریزی های مربوط به شهر و همچنین طرح های مناسب سازی شهری نائل شده است.
شهرداری ها موظف هستند با هماهنگی و همکاری سایر دستگاههای ذیربط و نیز مشارکت شهروندان، اقداماتی همچون توجه ویژه به مناسبسازی وسایل حمل و نقل عمومی و تعبیه مکان اختصاصی استاندارد برای استفاده سالمندان، تدوین، ابلاغ و نظارت بر حسن اجرای استانداردها و ارتقای آنها جهت مناسبسازی معابر و اماکن عمومی و خصوصی، به ویژه در کالبد و مبلمان شهری همچون ایستگاههای اتوبوس، پایانههای شهری، بوستانها، سرویسهای بهداشتی و ساختمانهای مسکونی و تجاری و در نهایت ارائه خدمات و تسهیلات ویژه رفاهی، فرهنگی، ورزشی و تفریحی به سالمندان و استفاده آنان از سامانه حمل و نقل عمومی در دستور کار خود قرار دهند.
تأمین نیاز سالمندان در مورد برخورداری از جایگاه خاص اجتماعی و رعایت حقوق شهروندی و حداقل خدمات سلامت یکی از وظایف مدیران شهری به شمار میآید.
سیاست سازمان جهانی بهداشت برای جمعیت سالمند، سالمندی فعال است. منظور از سالمندی فعال فرایندی است که در آن سطح سلامت، مشارکت و امنیت افراد سالمند برای رسیدن به کیفیت زندگی بالاتر، ارتقا یابد. به همین منظور، جهت استفاده بهینه جمعیت در حال پیر شدن از امکانات شهری، سازمان بهداشت جهانی راهنمای جهانی شهرهای دوستدار سالمند را منتشر و شبکهای برای ایجاد ارتباط و همکاری بین آنها طراحی کرده است.
استان گیلان که از پیرترین استانهای کشور محسوب می شود همچنان به سمت سالمندی در حرکت است به همین دلیل تأمین نیازهای آنها برای مدیریت شهری باید در اولویت باشد. بخشی از نیازهای آنها جسمی و بخشی دیگر نیازهای روحی و مشارکت در جامعه است. مدیریت شهری می بایست از طریق سازههای شهری شرایطی را فراهم کند که امکان حضور سالمندان در محافل عمومی را فراهم کند.
وسایل و شرایطی که برای ورزش آنها و پاتوقهایی که در شهر قرار گرفته است، پیشبینی پاتوقهایی که در سرای محلههای شهر برای آنها درنظر گرفته شده است به دنبال ارتقای سلامت و مشارکت آنها در شهر است. بهعبارت دیگر ارتقای سلامت سالمندان از طریق ایجاد فضاهای مناسب شهری برای فعالیتهای فیزیکی از اولویتهای مهم شهرداری می بایست باشد.
حسن هادی زاده
کارشناس مدیریت شهری
