حمید نظرخواه علیسرایی، شاعر، پژوهشگر فرهنگ عامه، و فعال بینالمللی صلح، یکی از چهرههای برجسته فرهنگی ایران است که فعالیتهایش مرزهای ادبیات ملی را درنوردیده است. او که سابقه دبیری انجمنهای علمی ایرانشناسی و عضویت در اتحادیههای بینالمللی را در کارنامه دارد، اخیراً به واسطه عضویت در انجمن نویسندگان بریکس، به مجمع ارزشهای سنتی بریکس در برزیل دعوت شده است. در این گفتوگو، نظرخواه علیسرایی درباره اهمیت این حضور، نقش شبکههای ادبی جهانی، جوایز متعدد بینالمللی خود از جمله جایزه سیزارت و سقراط، و جایگاه فرهنگ گیلان در مسیر پژوهشیاش سخن میگوید.
مصاحبه لیلا غلامی مدیر روابط عمومی معاونت فرهنگی و دانشجویی با حمید نظرخواه علیسرایی
در این گفتوگو، نظرخواه علیسرایی درباره اهمیت این حضور، نقش شبکههای ادبی جهانی، جوایز متعدد بینالمللی خود از جمله جایزه سیزارت و سقراط، و جایگاه فرهنگ گیلان در مسیر پژوهشیاش سخن میگوید.
آقای نظرخواه علیسرایی، پیش از پرداختن به فعالیتهای اخیرتان، لطفاً کمی درباره جایگاه خودتان در محافل فرهنگی ایران بفرمایید.
حمید نظرخواه علیسرایی، شاعر، نویسنده، روزنامهنگار، پژوهشگر فرهنگ عامه و فعال بینالمللی صلح، از چهرههای برجسته فرهنگی و ادبی ایران است. او دبیر انجمن علمی ایرانشناسی دانشگاه گیلان و دبیر کانون ایرانشناسی وارنا، سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی گیلان، رئیس مؤسسه فرهنگ گیل کوچصفهان و عضو رسمی چندین اتحادیه بینالمللی نویسندگان و شاعران کشورهای آسیایی و اروپایی است و سالهاست در عرصه ادبیات، فرهنگ عامه و گیلانشناسی پژوهشهای ارزشمندی انجام داده است. نظرخواه علیسرایی تاکنون موفق به کسب افتخارات بینالمللی متعدد شده و اشعار و نوشتههایش به بیش از ۱۵ زبان ترجمه شدهاند. او همچنین رئیس سه دوره مسابقه بینالمللی «آسیای ادبی ۲۰۲۳، ۲۰۲۴، ۲۰۲۵» قزاقستان در بخش زبانهای ایرانی و داور پنجمین دوره این مسابقه در بخش زبانهای عربی ۲۰۲۵ میباشد.
بخش اول: دعوت به دومین مجمع ارزشهای سنتی بریکس و جایزه ادبی بریکس
دعوت شما به دومین مجمع ارزشهای سنتی بریکس چگونه صورت گرفت و چه احساسی دارید؟
حمید نظرخواه علیسرایی: در ابتدا از دوست شاعر، نویسنده و روزنگار فعال بینالمللی وادیم ترخین رئیس انجمن نویسندگان بریکس و همچنین رئیس مشترک شبکه ادبیات بریکس تشکر و قدردانی نمایم. که در طی فعالیتهای فرهنگی، ادبی در مجامع بینالمللی با ایشان آشنا شدم و همانطور که اطلاع دارید در سال ۲۰۲۴ به عضویت بخش فرهنگی کشورهای بریکس درآمدام و بعد از آن بعنوان عضو اصلی در انجمن نویسندگان بریکس مشغول به فعالیت شدم. اما در خصوص دعوت به دومین مجمع ارزشهای سنتی بریکس در کشور برزیل هم از سوی «فاستو پیناتو»، نماینده فدرال و رئیس جبهه پارلمانی برزیل، صورت گرفته است. و نسبت به این موضوع احساس مسئولیت میکنم و باید تمام توان و تلاش خودم را بعنوان یک ایرانی برای ترویج فرهنگ و ادبیات این کشور انجام بدهم و امیدوارم بتوانم نماینده شایستهای برای فرهنگ ایران و ایرانی باشم و پیام صلح، دوستی، برادری و احترام به تنوع فرهنگی را به اشتراک بگذارم.
اهمیت حضور شما در این مجمع برای فرهنگ ایران چیست؟
حضور بنده در این مجمع بیش از یک دیدار فرهنگی است؛ فرصتی برای معرفی فرهنگ، زبان، موسیقی، آداب و رسوم و سنتهای شفاهی آن به جامعه جهانی است. همچنین، بستری برای تبادل تجربه و آموختن از فرهنگهای دیگر اعضای بریکس فراهم میآورد که میتواند به همکاریهای پایدار در حوزه ادبیات و ترجمه منجر شود. و به نظر من همکاریهای مشترک فرهنگی در بین کشورهای بریکس میتواند نقش مهمی در روابط دوستی پایدار در بین اهالی فرهنگ و هنر و مردم این کشورها بوجود بیاورد.
نقش شبکه ادبیات بریکس را چگونه ارزیابی میکنید؟
حمید نظرخواه علیسرایی: این شبکه میتواند پلتفرمی مشترک برای تبادل آثار، ترجمه و گفتوگو میان نویسندگان کشورهای عضو باشد. ادبیات بهترین سفیر فرهنگی است و ایران با سابقه درخشان ادبی خود ظرفیت بالایی برای مشارکت در این شبکه دارد. این امر هم ادبیات فارسی را معرفی میکند و هم فرصت همکاری و خلق آثار بدیع را فراهم میآورد.
مصاحبهکننده: نظر شما در جایزه ادبی بریکس چگونه است؟
به نظر من به عنوان یک فعال در زمینه ادبیات، ارزیابی آثار و معرفی نامزدها و ارائه دیدگاهها میبایست بصورت کارشناسانه صورت پذیرد. این جایزه فرصتی برای معرفی نویسندگان معاصر و کلاسیک ایران به مخاطبان جهانی است. از طریق ترجمه آثار و برگزاری نشستهای تخصصی، میتوان ادبیات فارسی را بهعنوان میراثی زنده و پویا معرفی کرد. در واقع جایزه ادبی بریکس یکی از بهترین فرصتها برای نویسندگان و شاعران ایران میباشد تا از این طریق بتوانند ادبیات معاصر ایران را در مجامع بینالمللی بشناسانند.
مصاحبهکننده: انتظارات شما از
سفر و حضور در مجمع بریکس چیست؟
انتظار دارم این سفر فرصتی برای شبکهسازی با فعالان فرهنگی و اندیشمندان از سراسر جهان باشد و زمینه همکاریهای جدید در حوزه ادبیات و فرهنگ را فراهم کند. هدف اصلی معرفی فرهنگ و ادبیات ایران و ایجاد درک عمیقتر از ظرفیتهای فرهنگی کشور است.
بخش دوم: فرهنگ گیلان، پژوهش و فعالیتهای فرهنگی
فرهنگ گیلان چه جایگاهی در پژوهشهای شما دارد؟
فرهنگ گیلان در تار و پود پژوهشها و نوشتههای من حضور دارد. عشق به این سرزمین، زیباییهای طبیعی، زبان غنی و مردمان باصفا انگیزهای همیشگی برای کاوش در ریشههای فرهنگی و حفظ این میراث بوده است. مؤسسه فرهنگ گیل کوچصفهان با گردآوری، پژوهش و انتشار آثار، تلاش میکند این گنجینه را زنده نگه دارد.
هنر و ادبیات چگونه میتوانند ارزشهای انسانی را گسترش دهند؟
هنر و ادبیات زبان جهانی تفاهم و همدلی هستند. آنها میتوانند پلی میان دلها و فرهنگها بزنند و حس همدردی و درک متقابل ایجاد کنند. آثاری ادبی که به کرامت انسانی، عدالت و همبستگی میپردازند، فراتر از مرزهای جغرافیایی و فرهنگی طنینانداز میشوند و مخاطبان را به تفکر و همدردی وامیدارند.
بخش سوم: دستاوردها و جوایز بینالمللی
درباره جایزه بینالمللی لوسیوس آنئوس سنکا توضیح دهید.
این جایزه توسط آکادمی علوم و هنرهای فلسفی ایتالیا برگزار شد و من در بخش شاعران خارجی دیپلم افتخار دریافت کردم. در این بخش، شاعرانی از کشورهای ایران، ترکیه، رومانی، آلبانی، نیکاراگوئه، کلمبیا، پرو، هند، لیبی، تونس، صربستان، چین، عربستان سعودی و مصر حضور داشتند.
لطفا درباره مسابقه بینالمللی «آسیای ادبی» قزاقستان توضیح دهید.
بنا به پیشنهاد بخیت رستموف، در دومین دوره مسابقه بینالمللی «آسیای ادبی ۲۰۲۳»، من بهعنوان رئیس هیأت داوران بخش زبانهای ایرانی (فارسی) انتخاب شدم و ایران رسماً به این مسابقه پیوست. در دومین دوره بیش از ۴۰۰ نویسنده از ۶۰ کشور جهان شرکت کردند و حدود ۱۵۰ اثر ایرانی پذیرفته شد. در سومین دوره ۲۰۲۴، تقریباً ۳۰۰ اثر از ایران ارسال شد که به زبانهای فارسی و محلی گیلکی و تالشی بود. ایران در دورههای گذشته موفق به کسب پنج مدال طلا شد و استانهای فعال شامل گیلان، مازندران، البرز و لرستان بودند. در حال حاضر هم بعنوان رئیس هیات داوران زبان های ایرانی پنجمین دوره مسابقه بین المللی آسیای ادبی ۲۰۲۵ قزاقستان در ایران میباشم.
نقش شما در هیأت داوران پنجمین مسابقه بینالمللی آسیای ادبی ۲۰۲۵ کشورهای عربی چیست؟
من علاوه بر این رئیس هیات داوران پنجمین دوره مسابقه بین المللی آسیای ادبی ۲۰۲۵ قزاقستان در ایران هستم، همزمان به عنوان عضو هیأت داوران بخش زبانهای عربی انتخاب شدم. در کنار من، اشرف ابو الیزید (اشرف دالی) به عنوان رئیس هیأت داوران و دکتر اسامه عبدالجبار، خالد سلیمان و محمد عکاشه به عنوان دیگر اعضا حضور دارند. وظیفه ما ارزیابی آثار و انتخاب برگزیدگان با نگاه تخصصی و علمی است.
جایزه سیزارت چیست و نامزدهای بخش «پژوهش» چه کسانی هستند؟
جایزه سیزارت یکی از معتبرترین افتخارات فرهنگی جهان است که به پژوهشگران، هنرمندان و شخصیتهای فرهنگی اهدا میشود که آثارشان در ارتقای فرهنگ و انسانیت مؤثر بوده است. نامزدهای بخش پژوهش سال ۲۰۲۵ عبارتند از: عبدوکاخور کوسیم – تاجیکستان، حمید نظرخواه علیسرایی – ایران، بخیت روستموف – قزاقستان، فرانسیسکو هرِدیا – اسپانیا، ارنستو موآمبا – موزامبیک.
اجلاس سیزارت ۲۰۲۵ چه زمانی و کجا برگزار میشود و هدف آن چیست؟
این اجلاس از ۴ تا ۸ دسامبر ۲۰۲۵ در اسپانیا برگزار میشود و با حضور شخصیتهای برجسته از پنج قاره، فرصتی برای همگرایی فرهنگی، ادبی و هنری، ترویج صلح، برادری و احترام به تنوع فرهنگی و ایجاد همکاریهای بینالمللی است.
در پایان، لطفا درباره جایزه بینالمللی «سقراط» توضیح دهید.
جایزه «سقراط» از سوی سازمان جهانی نویسندگان و هنرمندان سیزارت اعطا میشود و به پاس ارزشهای فرهنگی، آموزشی و فلسفه انسانگرایانه است. در مراسم هشتم سپتامبر ۲۰۲۵ در بارسلون، ۶۴ فعال فرهنگی و ادبی از کشورهای مختلف مورد تقدیر قرار گرفتند و من نیز به پاس ترویج ارزشهای فرهنگی و انسانی یکی از دریافتکنندگان برجسته بودم. این جایزه نمادی از وفاداری به حقیقت و دانش است و به شخصیتهایی تعلق میگیرد که در ارتقای فرهنگ و انسانیت نقش برجسته داشتهاند.
این مطلب بدون برچسب می باشد.
