قرار است کلانشهر رشت همانند پایتخت ایران از اتوبوس های تندرو جهت رفاه حال شهروندان و کاهش حجم ترافیک مرکز شهر برخوردار شود. اما چطور؟ آیا در خیابان باریکی مثل امام خمینی یا تمام خیابان های رشت می شود بدون تخریب حاشیه خیابان، قطع درختان یا کاهش عرض پیاده رو، این پروژه را عملیاتی کرد. آیا باید در مسیر این پروژه درختانی که سالهاست به زیباسازی شهر کمک کرده اند قطع شوند یا راه جایگزینی هم به جای قطع درخت وجود دارد؟ به هر حال طرحی است که برای کاهش ترافیک رشت بسیار موثر است. کارشناسان سالهاست که تأکید دارند برای شهری مثل رشت که دارای خیابان های باریک و با حجم بالای ترافیک است چنین سیستم های حمل و نقلی نیاز ضروری است. اما طبق رسومات همیشگی مدیریت شهری رشت و جنگ بین شهرداری و شورا و دسته بندی های که وجود دارد مخالفان و موافقان سر بزنگاه بر سر هر پروژه ای با اظهار نظرهایشان از سرعت اجرا می کاهند و انگیزه ها برای یک کار عملیاتی فروکش می کند.
این تصمیم هم، مخالفان و موافقان خود را در شورای شهر دارد. برخی از اعضای شورا مثل فرانک پیشگر این پروژه را در فضای خیابانهای رشت مناسب نمی بینند چرا که به گفته او باید درختان قطع شوند. این عضو شورا مسئله فضای سبز و حفظ آن را جزو خدمات اصلی شهرداری می داند و تخریب هرگونه درخت یا گیاه را مردود می شمارد. تاریخ شهرداری این نکته را تأیید می کند که در طول تاریخ در اجرای هر پروژه عمرانی و شهری ملاحظات زیست محیطی به کنار گذاشته می شد و تخریب درخت و فضای سبز به بهانه خدمات شهری در اولویت قرار می گرفت. نمونه ها از این دست بسیار زیاد است مثل قطع درختان آزاد و کهن سال در پارک شهر به بهانه ساخت کتابخانه یا قطع درختان بیستون به بهانه تعریض این خیابان و خیلی از موارد مشابه دیگر. کلا این گونه رفتار با محیط زیست و فضای سبز شهری مسبوق به سابقه است. ولی این بار ظاهرا قضیه فرق می کند. از یک سو موافقان طرح معتقدند که هیچ گونه درختی قطع نخواهد شد، از سوی دیگر مخالفان نسبت به قطع احتمالی درخت هشدار می دهند. جالب اینجاست که وقتی این طرح در شواری شهر مطرح، بحث و سپس تصویب می شود چطور بعداً دو دستگی ایجاد می شود؟ مگر از شرایط و چگونگی اجرای طرح اتوبوس تندرو در جلسه شورای شهر، بحث و صحبت و کارکارشناسی صورت نمی گیرد؟ یا در جلسه گفته شده که برای اجرای این طرح حتما باید درخت قطع شود که سخن پیشگر به جا و کاملا به حقی است وجای هیچ بحثی در رد این طرح باقی نمی ماند، یا اینکه حتما از سوی طراحان این پروژه گفته شده که راه جایگزینی برای قطع درخت در نظر گرفته شده است.
درختان جابه جا می شوند
در همه جای دنیا اصولا در مدیریت شهری فضای سبز و درخت و گل و گیاه اهمیت بسیار ویژه ای دارد. در قرن بیست و یکم ایده پردازان مدیریت شهری به این امر واقفند که در دنیای جدید و پرهیاهو نیاز به فضای سبز حتی در جاهایی که رویش آنها غیر ممکن به نظر می رسد ضروری و لازم است. به همین جهت در بسیاری از شهرهای توسعه یافته مثل لندن، نیویورک، و سنگاپور سرانه فضای سبز رو به افزایش است. در این شهرها برج ها و آپارتمانها طوری طراحی شده که بتوان بر روی تراس و حتی بالکن و سقف خانه اقدام به کاشت گل و گیاه کرد. در راه سازی تا جایی که ممکن است سعی می شود درختی قطع نشود. مهندسی جدید متناسب با حفظ محیط زیست باعث شده که در حفظ حداکثری فضای سبز تلاش بسیاری انجام شود. دیده شده که در سنگاپور ساخت یک اتوبان، برای این که درختان آن منطقه قطع نشود، از روی جنگل یا همان فضای سبز صورت گرفته است. چهار سال پیش در شهر لس آنجلس به خاطر برگزاری اجلاس سران بیست، به دلیل ایجاد یک راه جدید و حفظ امنیت سران در مسیر عبور ماشین های امنیتی شان، چند صد درخت را جابه جا کردند و دو برابر آن را در مکان دیگر کاشتند. اگرچه این اقدام با اعتراض بسیاری از دوستداران محیط زیست و مردم عادی مواجه شد، اما این نکته را باید یک موفقیت بزرگ در حفظ محیط زیست دانست که هیچ درختی قطع نشد و تمام درختان به مکان دیگر جابه جا شدند. اما در رشت همه نگاه ها به شهردار است که ببینند واقعا اشتباهات گذشته در زمان مدیریت فعلی هم تکرار خواهد شد یا خیر. فعالان و سازمان های مردم نهاد بار دیگر نیم خیز شده بودند که در صورت تأیید خبر قطع درختان، اعتراض خود را با صدای بلندتر به گوش شهردار که خود را از حامیان حفظ فضای سبز شهری می داند برسانند. خوشبختانه شهردار با رد قطع درختان خیالها را آسوده کرد و نگرانی برخی از همکاران خود در شورای شهر را هم بر طرف نمود. ثابت قدم در این خصوص به پرسش گیلان فردا مبنی بر این که در طرح BRT آیا قرار است درختی قطع شود، پاسخ داد: «اصلا هیچ درختی قطع نخواهد شد. بارها در این مورد صحب شد که شهرداری تا جایی که ممکن است هیچ درختی را قطع نخواهد کرد و موضوع گسترش فضای سبز برای ما اهمیت ویژه ای دارد.» شهردار رشت در ادامه به جابه جایی درختان در مسیر پروژه اشاره می کند تا نگرانی مخالفانی که از چند و چون طرح خبر ندارند و فکر می کنند قرار است درخت قطع شود بر طرف شود. به گفته ثابت قدم «قرار است با به کارگیری ماشین های مخصوص جابه جا کردن درخت بدون اینکه آسیبی به درختان وارد آید، آنها را از مسیر عبور اتوبوس جابه جا کنند و به فضاهای دیگر منتقل نمایند.»
احتمالا این طرح در روزهای آتی آغاز خواهد شد ولی در مورد اینکه چطور مسئولین می خواهند در فضاهای خالی شده از درخت ، فضای سبز ایجاد کنند برای شهروندان جای سوال است. آیا فضاهای خالی و عریان بعد از راه اندازی خط اتوبوس تندرو به همان حالت باقی می مانند یا اینکه از دل این عریانی، سبزی دیگری رشد خواهد کرد؟ آیا آقای ثابت قدم اشتباه گذشته خود یعنی قطع درختان خیابان بیستون را این بار در خیابان امام خمینی تکرار خواهد کرد یا این بار قاطعانه جلوی قطع حتی یک درخت را هم می گیرد؟
منبع: گیلان فردا؛ بهروز مهدیزاده
