در دنیای امروز که سرعت تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی روز به روز بیشتر میشود، مدیریت فرهنگی باید بهگونهای عمل کند که همزمان نیازهای فردی و جمعی را در نظر بگیرد. در این راستا، ارزشهای فرهنگی و هویتی که در طول تاریخ توسط جوامع مختلف شکل گرفتهاند، تحت تأثیر تغییرات سریع جهانیشدن و فردگرایی قرار گرفتهاند. فردگرایی بهعنوان یک ویژگی غالب در جوامع مدرن، تأکید بر حقوق فردی، آزادیهای شخصی و توجه به نیازهای فرد را دارد. این موضوع باعث تضعیف ارزشهای جمعی و همبستگی اجتماعی میشود. در این شرایط، مدیریت فرهنگی باید نقشی کلیدی در تقویت ارتباطات اجتماعی و حفظ هویتهای فرهنگی ایفا کند. اما این در حالی است که چالشهای موجود در حمایت از هنرها به ویژه تئاتر، نشان میدهد که اجرای سیاستهای فرهنگی موفق بدون توجه به مسائل مالی و اقتصادی ممکن نیست.
مدیریت فرهنگی در دنیای مدرن باید بهگونهای عمل کند که به هنرمندان و گروههای فرهنگی کمک کند تا در این دنیای پیچیده و متنوع، فضایی برای شکوفایی و بیان ایدهها داشته باشند. از یکسو، باید به حفظ هویتهای فرهنگی محلی و ملی توجه کند و از سوی دیگر، در دنیای جهانیشده امروز، نقش فرهنگ بهعنوان یک پل ارتباطی میان ملتها و انسانها بیشتر از پیش برجسته میشود.
یکی از اصلیترین وظایف مدیریت فرهنگی در این شرایط، حفظ و تقویت ارزشهای جمعی است. در شرایطی که فردگرایی در بسیاری از جوامع رشد کرده است، ایجاد فضایی که در آن همبستگی اجتماعی و همکاری میان افراد و گروهها تقویت شود، نیازمند تدابیر و برنامههای فرهنگی است. به این ترتیب، افراد نهتنها درک بهتری از هویت خود پیدا میکنند بلکه به همبستگی و همکاریهای جمعی نیز اهمیت میدهند. از طرف دیگر، ایجاد فرصتهای آموزشی و فرهنگی برای اقشار مختلف جامعه، از جمله گروههای هنری، میتواند به حفظ و گسترش فرهنگهای محلی و ملی کمک کند.
فردگرایی و چالشهای آن در عرصه هنر
در دنیای مدرن، فردگرایی میتواند با چالشهایی مانند انزوا، کاهش ارتباطات اجتماعی و مشکلات روانی چون افسردگی و اضطراب همراه باشد. این مشکلات میتواند تأثیر منفی زیادی بر جامعه بهویژه هنرمندان و فعالان فرهنگی بگذارد. تئاتر و هنرهای نمایشی بهویژه در این زمینه مهم هستند چرا که توانایی بالایی در ترویج همبستگی اجتماعی، بیان مسائل اجتماعی و ارتقای سطح آگاهی عمومی دارند. اما زمانی که حمایتهای مالی از این عرصهها کاهش مییابد، هنرمندان و گروههای نمایشی به شدت تحت فشار قرار میگیرند و امکان شکوفایی و رشد در این حوزه محدود میشود.
در حالی که مدیریت فرهنگی باید به ترویج و توسعه هنر و فرهنگ بپردازد، مشکلات مالی و اقتصادی در زمینه هنرها، بهویژه تئاتر، نقشی منفی در این فرایند ایفا میکند. هزینههای بالای اجاره سالنهای تئاتر و نبود حمایتهای مالی کافی، هنرمندان و گروههای هنری را با چالشهای بزرگی مواجه کرده است. این موضوع بهویژه برای هنرمندان مستقل و گروههای تازهکار که توانایی مالی لازم برای اجاره سالنها یا تهیه تجهیزات لازم برای اجرا ندارند، مشکلساز است. در نتیجه، این گروهها از فرصتهای لازم برای نمایاندن آثار خود محروم میمانند و تئاتر و هنرهای نمایشی در معرض رکود قرار میگیرند.
این مسئله نه تنها به هنرمندان آسیب میزند بلکه بهطور کلی باعث کاهش تنوع فرهنگی و محدود شدن انتخابهای مخاطبان در حوزه هنر میشود. بدون حمایت مالی کافی، هنرمندان قادر به تولید آثار جدید و نوآورانه نخواهند بود و در نتیجه، فضای فرهنگی جامعه از نظر تنوع و پویایی تضعیف خواهد شد.
برای حل این مسئله، نیاز به سیاستهای حمایتی و استراتژیهای فرهنگی جامع وجود دارد. یکی از راهکارهای اصلی، ایجاد منابع مالی دولتی یا خصوصی برای حمایت از گروههای هنری مستقل است. این حمایت میتواند از طریق اعطای گرنتها، بورسیهها و کمکهای مالی برای اجرای آثار هنری صورت گیرد.
دستگاه های فرهنگی میتوانند با ارائه مشوقها و تخفیفهای مالی به سالنها و مراکز هنری، هزینههای اجرایی را کاهش دهند و امکان دسترسی بیشتر هنرمندان به این فضاها را فراهم کنند. همچنین، تقویت همکاریهای میان بخش دولتی و خصوصی میتواند منجر به تأمین منابع مالی پایدار برای تئاتر و هنرهای نمایشی شود.
در نهایت، برای حفظ و گسترش فرهنگ در دنیای مدرن، مدیریت فرهنگی باید بتواند میان نیازهای فردی و جمعی تعادل برقرار کند. توجه به ارزشهای جمعی و حمایت از تولیدات هنری و فرهنگی ضروری است. با ارائه راهکارهای عملی برای کاهش مشکلات مالی و ایجاد فضاهای مناسب برای هنرمندان، میتوان از تهدیدهای فردگرایی و مشکلات اقتصادی جلوگیری کرد و زمینههای رشد و پویایی هنر را در جامعه فراهم ساخت.
محمد پورجعفری
مدرس و کارگردان تئاتر
منبع: شمال ما
