شهر رشت به عنوان یکی از شهرهای مهم شمال ایران، متأسفانه با مشکلات قابل توجهی در زمینه طراحی فضاهای شهری و به خصوص پیادهروها مواجه است. یکی از مشکلات اساسی که همواره به چشم میآید، نبود پیادهروهای مناسب و فضاهای مکث کافی برای استراحت و آسایش گروههای حساس مانند کودکان، والدین و سالمندان است. پیادهروهایی که یا اصلاً وجود ندارند یا آنقدر باریک و نامناسب طراحی شدهاند که استفاده از آنها برای پیادهروی روزمره سخت و حتی خطرناک است. این موضوع باعث میشود که افراد ترجیح دهند به جای پیادهروی، از خودرو استفاده کنند و به تبع آن، میزان ترافیک و آلودگی هوا افزایش یابد.
مشکل جدیتر وقتی است که به بحث مناسبسازی برای افراد دارای معلولیت توجه کنیم. پیادهروها و معابر شهری در رشت به ندرت برای استفاده ویلچریها، نابینایان یا سایر افراد کمتوان فیزیکی طراحی شدهاند. نبود رمپهای استاندارد، مسیرهای لمسی و علائم صوتی، باعث میشود این افراد نتوانند به راحتی و با امنیت کامل در شهر تردد کنند. این مسئله نه تنها حقوق اولیه این افراد را نادیده میگیرد، بلکه باعث کاهش استقلال و اعتماد به نفس آنها در استفاده از فضاهای عمومی میشود.
موضوع نگرانکننده دیگر که بر ناامنی پیادهروها افزوده، تردد غیرمجاز موتورسیکلتها در این فضاها است. به دلیل نبود نظارت و کنترل کافی، بسیاری از موتورسواران پیادهروها را برای عبور انتخاب میکنند که این امر باعث ایجاد خطرات جدی برای عابران پیاده میشود. کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت که به طور طبیعی آسیبپذیرتر هستند، بیش از همه در معرض این خطرات قرار دارند. این موضوع، علاوه بر کاهش حس امنیت، باعث میشود استفاده از پیادهروها برای عموم مردم به تجربهای ناخوشایند و پرخطر تبدیل شود.
فضاهای مکث و استراحت که معمولاً شامل نیمکتها، سایهبانها و فضاهای سبز کوچک هستند، نقش بسیار مهمی در ارتقای کیفیت زندگی شهری دارند. این فضاها به ویژه برای کودکان، والدین و سالمندان اهمیت فراوانی دارند تا بتوانند در حین پیادهروی یا فعالیتهای روزمره، فرصتی برای استراحت و تعامل اجتماعی پیدا کنند. متأسفانه در رشت، چنین فضاهایی یا بسیار محدودند یا به دلیل نبود نگهداری مناسب، قابل استفاده نیستند.
برای بهبود این وضعیت، لازم است شهرداری و نهادهای مسئول توجه ویژهای به طراحی و بازسازی فضاهای شهری داشته باشند. ایجاد پیادهروهای استاندارد، مناسبسازی کامل برای افراد معلول، افزایش تعداد و کیفیت فضاهای مکث و استراحت، و همچنین فرهنگسازی در میان شهروندان برای حفظ این فضاها و رعایت قوانین ترافیکی، میتواند به تغییرات مثبت و ملموس منجر شود. کنترل و محدودسازی تردد موتورسیکلتها در پیادهروها باید به عنوان یکی از اولویتهای جدی در نظر گرفته شود تا امنیت عابران تامین گردد.
شهری که برای همه شهروندانش، با هر توانایی جسمی، امکان حرکت و آسایش فراهم کند، قطعاً شهری است که کیفیت زندگی در آن بالاتر است و رضایت عمومی بیشتری دارد.
