از ۱۸ دیماه، با قطع کامل اینترنت و از کار افتادن شبکههای ارتباطی برای حدود دو هفته ــ و ادامهدار بودن اختلالها تا امروز ــ بسیاری از کسبوکارهای آنلاین گیلان ناگهان با وضعیتی روبهرو شدند که برایشان ناآشنا و نگرانکننده بود. فروشگاههای شخصی و کوچک، همانهایی که برای خیلی از جوانان استان تبدیل به راهی برای تأمین معیشت شده بودند، یکباره دسترسی به مشتریانشان را از دست دادند. برای آنها اینترنت فقط یک ابزار نبود؛ ویترین، صندوق فروش و پل ارتباطیشان با بازار بود.
آمار مرسولات پستی استان هم این وضعیت را تأیید میکند. از ابتدای دی تا ۱۷ دی، پیش از قطع اینترنت، حدود ۳۰۰ هزار مرسوله از گیلان صادر شده بود. اما در بازه ۱۷ تا ۳۰ دی این عدد به ۱۳۲ هزار مرسوله رسید. برای مقایسه، در همین بازه زمانی در آذرماه ۲۴۴ هزار مرسوله و در مدت مشابه سال گذشته ۲۳۲ هزار مرسوله ثبت شده بود. این اختلاف چشمگیر نشان میدهد نیمه دوم دیماه، برای بسیاری از فعالان اقتصاد آنلاین، دورهای کمسابقه از رکود بوده است.
در فهرست بزرگترین فروشگاههای آنلاین استان نیز تقریباً همه با کاهش حداقل ۵۰ درصدی فروش مواجه شدهاند و در برخی موارد، فروش به صفر رسیده است. فروشگاهی که در پانزده روز حدود ۴ هزار فروش ثبت میکرد، در این بازه به زیر ۸۰۰ فروش رسیده است. تازه این وضعیت فروشگاههای بزرگ و پرفروش است؛ آنلاینشاپهای کوچک و مستقل عملاً تعطیل شدند.
یکی از فروشندگان میگوید: «بعضی روزها حتی یک سفارش هم نداشتیم. مجبور شدیم به ادمینها و نیروهامون بگیم فعلاً نیان. گفتنش خیلی سخت بود، ولی وقتی فروشی نیست، چارهای هم نیست.» فروشنده دیگری توضیح میدهد: «فشارش فقط مالی نبود؛ اینکه ببینی کارت خوابیده و هیچ کاری از دستت برنمیاد، واقعاً فرسایندهست.» او همچنین اضافه میکند: «حتی نمیتونستیم با تولیدی تماس بگیریم. وقتی هم بالاخره ارتباط برقرار شد، گفتن تولید نکردیم؛ چون سفارشی نبوده. عملاً همه زنجیره متوقف شده بود.»
مجموع این آمار و روایتها نشان میدهد اختلال اینترنت فقط یک مسئله فنی یا ارتباطی نبود؛ در شرایطی که معیشت مردم همین حالا هم زیر فشار تورم و گرانی قرار دارد، قطع شدن بستر اصلی کسبوکارهای آنلاین، فشار مضاعفی بر دوش خانوادهها گذاشت. اینترنت در سالهای اخیر بارها به عنوان نخستین ابزار کنترل و مدیریت بحرانها مورد استفاده قرار گرفته و معمولاً در مقاطع حساس، اولین اقدام، محدودسازی آن بوده است. اما وقتی بخش قابل توجهی از اقتصاد خرد به این بستر وابسته است، چنین تصمیمی مستقیماً بر سفره مردمی اثر میگذارد که بسیاری از اعتراضها و نارضایتیهایشان نیز ریشه در همین دشواریهای معیشتی دارد. کاهش شدید مرسولات و سقوط فروش آنلاینشاپها نشان میدهد هزینه این تصمیمها، بیش از هر چیز، متوجه کسبوکارهای کوچک و شهروندانی است که در شرایط عادی هم با چالشهای اقتصادی دستوپنجه نرم میکنند. /گیل خبر
