پوپولیسم یا عوام گرایی روش سیاسی است در طرفداری یا طرفداری نشان دادن از حقوق و علایق مردم عامه در برابر گروه نخبه. در قرن بیستم بیشتر جنبشهای ((عامه گرا)) با جنبش های امریکای لاتین و هند شناخته میشد و از سال ۱۹۸۰ وارد آمریکای شمالی و اروپا شد. به واقع هر کجا انقلابی صورت گرفت ریشه های پوپولیسم را در آنجا میتوان یافت و این غیر قابل انکار است که انقلابی بدون عوام گرایی بتواند به موفقیت برسد.
شور انقلابی که معمولا بر شعور آن غلبه می کند آرمان شهری در چشم مردم نمایان می کند که هر ادم غیر عوامی نیز فریب می خورد.
با نگاهی به انقلاب ۱۷ اکتبر روسیه نمای کلی از پوپولیسم را می توان مشاهده کرد. عوام گرایی در آغاز اعتقاد داشت که انقلاب کار مردم است نه اقلیت مبارز انقلابی. با آگاهی داشتن از این موضوع انقلاب ۱۷ اکتبر در روسیه خارج از تمام روندهایی بود که مارکس برای یک انقلاب کمونیستی در نظر گرفته بود. روسیه یک کشور کشاورزی بود و نه صنعتی و بدین ترتیب کشاورزان جای کارگران را گرفتند.
البته موضوع انقلاب روسیه نیست بلکه روند عوام گرایی در یک انقلاب مارکسیستی به صورت خلاصه توضیح داده شد؛ در این دوران هم حکومت های عوام گرا کم نیستند. نمونه های بارز آن را می توان در امریکای جنوبی دید که با پوپولیسم به قدرت رسیدند و نتیجه کار به بن بست رسیدن ساختار اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آن کشورهاست. ونزوئلا و بولیوی نمونه های بارز ان هستند.
کشور ما هم ازاین چالش در امان نمانده و تمام ساختار های آن دچار آسیب های بی شماری گشت. البته در طول تاریخ انقلاب جریان های عوام گرایی هم بودند که وارد عرصه سیاسی کشور شدند و به دلیل اشتباهات بی شمار از جریان انقلاب ترد گشتند.
در این زمانه هم شاهد به قدرت رسیدن جریان های عوام گرا بوده ایم که به راحتی زیر ساخت های کشور را به ورطه نابودی کشاندند. مدت زیادی از دولت پاک دستان نمی گذرد و ما به چشم پاک دستی آنان را دیدیم. حیف و میل شدن میلیاردها دلار پول نفت و عدم پاسخگویی به مردم ثمره همین دولت بوده است.
متاسفانه صدای پای پوپولیسم خطرناک در ایران دوباره شنیده می شود و اگر هوشیار نباشیم آینده ایران با بحرانی سخت تر مواجه خواهد شد.
منتقد سیاسی:ایمان یحیی زاده/ ایرسا گیل
