گفتگو با دکتر محمد رفیعی، رییس مجمع متخصصین ایران-مرکز آموزش و پژوهش گیلان در رابطه با ابعاد مختلف کلانشهر رشت.

۱_ درابتدا در خصوص مدیریت شهری توضیحاتی بفرمایید.
امروزه شهر رشت یکی از قطب‌های کشاورزی و گردشگری در سطح کشور محسوب می‌شود. رشت قطب تولید برنج ایران ،تولید کنندهٔ بزرگ فولاد و قطب تولید نانو داروهای ضد سرطان کشوریکی از مهم‌ترین شهرهای ایران است.

این شهر در سال ۲۰۱۵ به شبکه شهرهای خلاق جهان بعنوان شهر خلاق خوراک‌شناسی زیر نظر یونسکو پیوست براساس استانداردهای یونسکو شهر خلاق، شهری است که از نوآوری و توانمندی‌های شهروندان در توسعه پایدار شهری استفاده می‌کند. رشت تنها شهر ایران به همراه ۱۸ شهر دیگر جهان است که در زمینه خوراک‌شناسی در یونسکو ثبت شد
ولی متاسفانه در نگاه به مدیریت شهری در قالب یک کلانشهر توسط مدیران محترم شهرداری به آن توجه نمیشود و خواستگاه های توسعه پیشرفت در همه ابعاد آن مدنظر قرار نگرفته است.

۲_به نظر شما کارایی مدیریت شهری به چه عواملی بستگی دارد؟
برخلاف گذشته اکنون زندگی بسیار پیچیده و به میزان زیاد متنوع شده است . پیچیده شدن مسائل شهری گسترش و دگرگونی زیادی در حوزه مدیریت شهری به وجود آورده است . مدیریت شهری در رشت ، امروز سخت نیازمند اطلاعات و شناخت میزان تأثیر گذاری هر یک از مقوله های اطلاعاتی در فرآیند برنامه ریزی و تصمیم گیری و اداره امور است . به این منظور تلاش در جهت کسب و گرد آوری اطلاعات و پردازش آن ، در این حوزه بسیار ضروری و مفید است . خروجی این تلاش ها به کار گیری متخصصان شهر است و نتیجه مثبت آن نیز در گرو شناخت دقیق وعلمی سازمان های شهری ، اهداف ،رسالتها و وظایف آن ها می باشد.
مدیریت شهری برای دست یابی به توسعه پایدار شهری نیازمند سامانه هایی است که بتوانند محیط های منعطف و آزاد تصمیم گیری را در اختیار نه تنها تصمیم گیران و مدیران شهری بلکه همه شهروندان قرار دهد . در این میان رسانه ها نیز ، به دلیل قابلیت ها و توانمندی هایشان از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار است و می تواند نقش به سزایی در خلق مدیریت بهینه شهری تقریباً در همه عرصه های آن ایفا کند .

۳_یکپارچگی مدیریت شهری رشت را تا چه میزان ارزیابی می کنید؟
شهر رشت فرصت ها و محیطی برای ارایه توانایی های بالقوه انسانی است.شهر رشت دارای مردمی فرهیخته ، توانمند و اندیشمند است. تمرکز روز افزون افراد در نواحی شهری و رشد سریع شهرنشینی ناشی از مهاجرت و هم چنین افزایش طبیعی جمعیت شهر ،مشکلاتی را در ارایه خدمات متناسب با میزان افزایش جمعیت شهری به وجود آورده که خود به عنوان یکی از موانع اصلی اجرای وظایف و ارایه خدمات شهری کافی به شهروندان می باشد. این امر توام با عدم رغبت مردم برای مشارکت در فعالیت های عمرانی شهری که تا حد زیادی ریشه در شیوه نظام اداری متمرکز دارد ، از عواملی هستند که توانایی مسوولان را در تامین نیازهای ساکنان شهری با مشکل مواجه می سازد. بنابراین ، کارکرد مدیریت شهری کارآمد به عنوان یک نهاد مدیریتی فراگیر و درگیر با موضوع ها و پدیده های بسیار گسترده و متنوع شهر و شهرنشینی ضروری است تا نهایتا دستیابی به توسعه انسانی پایدار در شهر میسر گردد.

۴_ زیرساختهای فرهنگی رشت را چگونه ارزیابی می کنید؟نقاط قوت و ضعف آن چیست؟
جذب سرمایه‌ گذاری‌ های خارجی راهکاری برای تامین نقدینگی مورد نیاز برای شتاب دادن روند توسعه است که بسیاری از شهرهای در حال توسعه از این مهم بهره ‌برداری های فراوانی می‌ کنند.
رشت از نظر داشتن مزایای اقتصادی که سرمایه گذار خارجی را جذب کند، کمتر از دیگر شهرها نیست.رشد و توسعه اقتصادی یکی از اهداف اقتصاد کلان است که می تواند به عنوان موتور محرکه و عامل قوی برای رشد و توسعه اقتصادی و زیر ساختهای فرهنگی در نظر گرفته می شود سرمایه‌گذاری که به گیلان معرفی می شود باید با طرح های مشخص، مدون و قابل ارائه در استان مواجه و حداکثر تا یک ماه نسبت به اخذ مجوزها و تامین نیازها برای اجرایی شدن طرح ها در منطقه اقدام شود.
مردم رشت دارای تمدنی بسیار بالا در تمامی زمینه های هنری می باشد. همانگونه که مستحضرید اولین خانه تئاتر در گیلان بوده و از دیربازبه این شاخص شناخته شده است امروز با تلاش روابط عمومی شهرداری این مهم مورده توجه قرار گرفته و در حال احیاء می باشد.

۵_ارتقا شاخص آموزش و پژوهش در کلانشهر رشت، از چه راههایی امکانپذیر است؟
ارتقای شاخص های آموزشی و پژوهشی لازمه سیستم آموزش پویاست.
شاخص های آموزشی ملاک ارزیابی عملکرد سیستم آموزشی است و با استفاده از آن میتوان بر غنای تصمیم گیری های آموزشی افزود.
کیفیت بخشی و مفهوم شناسی را دو شاخص مهم در امر و آموزش و توسعه علمی در هر جامعه منجر به رشد و بالندگی سایر زمینه ها و عرصه های مختلف اقتصادی ، فرهنگی ، اجتماعی و سیاسی می شود ، لذا باید برای ایجاد نظام تعلیم و تربیت پویا برنامه ریزی و اقدام جدی نمود.

۶_نقش زیرساختهای استاندارد فاضلاب در جلوگیری از آلودگی رودخانه ها و تالابها چه اهمیتی دارد؟
ورود پسابهای صنعتی،کشاورزی،بیمارستانی و شهری از مهمترین خطرات ذخایر هستند که باعث معضلات اساسی رشت می باشد.
از آنجایی که آبهای سطحی منابع اصلی تامین کننده آب برای مصارف مختلف خانگی و شهری،کشاورزی و صنعتی تشکیل می دهند. بنابراین آلودگی این منابع اثرات سوء و جبران ناپذیری بر منابع حیاتی وارد می کند. هرچند که این در الویت مدیران شهرداری رشت قرار گرفته ، ولی سالم و ایمن سازی محیط زیست نیازمند برنامه منسجم ، نظارت و جدیت است.

٧_نظر شما در رابطه با ظرفیتها و توانمندی های رشت در جذب سرمایه گذاران چیست؟
در کشور ما به شهرهای بزرگ با جمعیت یک میلیون و بیشتر، کلانشهر اطلاق می شود. این تعریف در جوامع علمی و دانشگاهی و سازمان ها متداول هستند. چرخ اقتصاد و جذب سرمایه گذار در رشت، با حمایت همه جانبه مسئولان با عزم همگانی و روحیه جهادی به حرکت در می آید.
حمایت از تولیدکنندگان داخلی که باید به یک عادت و فرهنگ برای مردم تبدیل شود، نقش اصولی و هدفمند دارد. سرمایه گذاران داخلی و خارجی را راغب می کند تا با این حمایت بتوانند هم به تولیدات خود ادامه و توسعه دهند و هم کیفیت و تنوع کالا را ارتقا بخشند.
سرمایه گذاران می باید از فرصتهای کشاورزی-گردشگری-صنعتی در رشت برای حرکت چرخ تولید و اشتغال استفاده کنند. این امر می تواند بحث اشتغال جوانان بیکار استان را نیز پوشش دهد که در حال حاضر این مهم توسط استاندار محترم فضای بسیار خوبی را برای جذب سرمایه گذار در داخل استان فراهم آورده و نباید این فرصت را به راحتی از دست داد

۸_آیا الگوهای سنتی برنامه ریزی و تصمیم گیری در خصوص کلانشهر رشت، میتواند بتنهایی به توسعه آن، کمک کند؟
شهردار و اعضای محترم شورای شهر رشت می بایست یک الگو و منشور برای حرکت شهر تدوین نمایند (حداقل کوتاه مدت). و بر اساس برنامه ریزی با رویکرد جمع گرایانه در حل مسائل و مشکلات شهری تعامل داشته باشند تا بتوانند به مثابه برخی از کلانشهرها توسعه و پیشرفت همه جانبه را شاهد باشند.
حل مسائل شهری در سطوح مختلف،می بایست با استفاده از مدل شورا-شهردار قوی به نتایج مطلوب برسد که این مدل با استفاده از معیارهای نتیجه گیری شده از مبانی نظری حکمروایی شهری و برخی از معیارهای مرتبط دیگر سبب تقویت شاخص ها (مشارکت شهروندان،مسئولیت پذیری،پاسخگویی و عدالت) و نیز ارتقا برخی دیگر از شاخص ها مورد توجه قرار گیرد چون اقتدار مجموعه مدیریت شهری،قدرت و اقتدار شهردار ،هماهنگی و همکاری بین شورا-شهرداری و تخصص گرایی در بدنه شهرداری و قدرت نظارتی و قانون گذاری شورا و ثبات در مدیریت شهری را در پی خواهد داشت.

٩_فاصله رشت با سطح استاندارد یک کلانشهر ، با چه اقداماتی از سوی مسئولان و مردم، کمتر خواهد شد؟
شاید نه.…حتما عمده شهروندان شهر رشت یادشان می آید که روزهایی چهره رشت کاملا سبز بود ولی خیابانها و پیاده روها ، جملگی قدیمی و مندرس و شاهد هیچ پیشرفتی در شهر نبودیم و عمده مدیران اسبق شهرداری به امور جاری می پرداختند ولی کادر امروزی مدیران شهرداری با بهره گیری از دانش، تجربه، تخصص و مهارت توانستند خلاقیتهای اولیه تغییر را در شهر رقم بزنند و با عنایت به تمامی بحران ها و چالش ها در حال بازسازی رشت قدیم می باشند اما همانطور که از کلمه کلانشهر متصوریم، رشت با کلانشهر بودن با عنایت به داشتن قابلیت و پتانسیل و دارا بودن مردمی فرهیخته و دانشمند و با فرهنگ از برخی نظرها فاصله بسیار زیاد دارد که کلیه تخصص های فوق، همراه با جسارت می تواند از چهره جدید شهر رشت رونمایی کند. این مهم همکاری و تعامل کلیه مسئولین استان و مردم را می طلبد ، امید است که محقق گردد.

گزارشگر: فاطمه صدرا، مدیر واحد ارتباطات و رسانه.
منبع: فردای باران