حضور جان کری در سنا و ارائه گزارشی از مفاد برجام همراه بود با بحث های داغ نمایندگان آمریکا. نکته جالب در این جلسه که به طور مستقیم از شبکه خبر ایران و بسیاری از شبکه های خبری پرمخاطب جهان پخش می شد، عصبانیت تعداد زیادی از حاضران در جلسه بود.
راز این عصبانیت در چیست؟ شاید بتوان یکی از دلایل این پرخاش هسته ای دولتمردان و نمایندگان آمریکا را تغییر خطوط قرمز این کشور در ۱۲ سال گذشته و مجبور شدن به پذیرش حرف حق ایران در حقوق هسته ای اش جستجو کرد.
جدول زیر سعی می کند، با بازخوانی اجمالی مواضع زیاده خواهانه مقامات آمریکا طی سال های گذشته از این عصبانیت رمز گشایی کند.
رئیس مجلس نمایندگان آمریکا چندی پیش گفت:دولت اوباما تقریبا از تمام خطوطی که در مذاکرات هستهای برای خود تعیین کرده بود، عقبنشینی کرده است.
غنی سازی ایران حق غنی سازی اورانیوم را ندارد، ایران لازم نیست فناوری غنی سازی را یاد بگیرد. ما نمی توانیم در این زمینه به حکومت ایران اعتماد کنیم. جورج بوش رئیس جمهور وقت، ۳ فروردین ۸۷ حق غنی سازی ایران در پنج قسمت برجام به طور صریح تا مرز ۳٫۶۷ درصد به رسمیت شناخته شده و عملاً این آرزوی آمریکا که غنی سازی باید به طور کامل متوقف شود، بر باد رفته است. بند الف متن اصلی برجام با عنوان «غنی سازی، تحقیق و توسعه غنی سازی، ذخایر» به تشریح دستاوردها و محدودیت های فنی ایران در حوزه غنی سازی پرداخته است. همچنین بند ۲۸ ضمیمه اول برجام هم موضوع حق غنی سازی ایران را طرح کرده که در بندی از آن آمده است: «ایران سطح غنی سازی خود را به مدت ۱۵ سال در حد ۳٫۶۷ درصد حفظ خواهد کرد.»
آمریکا برای آغاز مذاکرات با ایران یک شرط دارد و آن هم چنان تعلیق فعالیت های مربوط به غنی سازی و بازفرآوری است. کاندولیزا رایس وزیر وقت خارجه آمریکا، ۲۹ تیر ۸۷
اوباما در سخنرانی سازمان ملل، نگفت که حق غنی سازی ایران را به رسمیت میشناسد، منظور از انرژی هسته ای صلح آمیز، حق غنی سازی در ایران نبود. سوزان رایس، مشاور امنیت ملی ریاست جمهور آمریکا، ۷ مهر ۹۲
ایران حق غنی سازی ندارد، وگرنه مذاکره متوقف می شود در صورتی که توان غنیسازی ایران از بین نرود، امکان حصول توافق وجود ندارد. وندی شرمن، معاون وزیر خارجه آمریکا، ۲۵ شهریور ۹۳
هیچ حقی برای غنیسازی ایران وجود ندارد. ما حق غنیسازی را به رسمیت نمیشناسیم. این موضوع در «انپیتی» نیز روشن است. بسیار بسیار روشن است که هیچ حقی برای غنیسازی وجود ندارد. جان کری، وزیر خارجه آمریکا، ۳ آذر ۹۳
نطنز آمریکا برای آغاز مذاکرات با ایران یک شرط دارد و آن هم چنان تعلیق فعالیت های غنی سازی در نطنز و بازفرآوری است. کاندولیزا رایس، وزیر وقت خارجه آمریکا، ۲۹ تیر ۸۷ آمریکا که بارها شرط آغاز مذاکرات هسته ای را تعلیق غنی سازی در نطنز عنوان می کرد، حالا باید فعالیت ۵۰۶۰ سانتریفیوژ نسل اول را در ۳۰ زنجیره در نطنز بپذیرد.
همچنین بر اساس بند ۵۳ پیوست اول برجام ایران پس از ۱۰ سال می تواند زیرساخت ضروری برای نصب ماشین سانتریفیوژ IR-8 را در سالنB نطنز آغاز کند.
همچنین ماشین های مازاد بر ۵۰۶۰ ماشین در حال کار در سالن B ذخیره می شوند تا در صورت آسیب دیدن ماشین های اصلی جایگزین شوند.
ما بارها گفتهایم ایران میتواند برنامه صلح آمیز هستهای داشته باشد اما بدون غنی سازی، غنی سازی در جای دیگری انجام شود و ایران آن را بخرد. وندی شرمن، معاون وزیر خارجه آمریکا ۴ مهر ۹۲
فردو تاسیسات غنیسازی ایران در فردو و نطنز باید برچیده شود به گونهای که این کشور نتواند اورانیوم و پلوتونیوم غنیسازی کند. سران دو حزب اصلی آمریکا، ۱۴ اسفند ۹۲ تعطیلی فردو یکی از خطوط قرمز همیشگی آمریکا بود که این درخواست بارها از سوی ایران رد شد و حتی دو مذاکره کننده ارشد فعلی و سابق کشورمان تأکید کرده بودند چون آمریکا نمی تواند این تاسیسات را بمباران کند، روی تعطیلی آن اصرار دارد. این خواسته به هیچ وجه در توافق نهایی محقق نشد. به شکلی که در بند ۶ برجام آمده است؛ ««۱۰۴۴» سانتریفیوژ IR-1 در قالب شش آبشار در یک بال در تاسیسات فردو باقی خواهد ماند. دو عدد از این آبشارها به همراه زیرساخت های مربوطه بدون اورانیوم به چرخش ادامه خواهد داد و از جمله از طریق اصلاح مقتضی زیرساخت ها، برای تولید ایزوتوپهای پایدار منتقل خواهد شد. چهار آبشار دیگر به همراه کلیه زیرساختهای مربوطه به صورت ساکن باقی خواهند ماند.»
فردو باید تعطیل و تاسیسات آن نابود شود دیپلمات های آمریکایی در مذاکرات استانبول ۲، ۲۷ فروردین ۹۱
رآکتور اراک ما اجازه نخواهیم داد که ایران در راه اندازی رآکتور آب سنگین اراک گامی بردارد. داشتن یک نیروگاه آب سنگین برای ایران، غیرقابل قبول است و آنها نمیتوانند چنین نیروگاهی داشته باشند. جان کری، وزیر خارجه آمریکا، ۲۰ بهمن ۹۲ آب سنگین بودن اراک همواره یک خط قرمز برای آمریکا بوده است. به نحوی که آن ها حتی در فکت شیت های خود اسمی از این تکنولوژی نبرده بودند. این در حالی است که در برجام رآکتور آب سنگین اراک بازطراحی شده و حتی مدرن سازی خواهد شد.
همچنین بر اساس برجام؛«ایران برای پشتیبانی از تحقیقات صلح آمیز هسته ای وتولید رادیو ایزوتوپ های صنعتی و دارویی، راکتور تحقیقاتی آب سنگین اراک را مدرن خواهد کرد. ایران برای پشتیبانی از تحقیقات صلح آمیز هسته ای و نیازهای تولیدی، از جمله تست نمونه های میله و مجتمع سوخت ومواد ساختاری، بر اساس طراحی مفهومی موافقت شده (که به این پیوست الحاق شده است)، این راکتور را دوباره طراحی و بازسازی خواهد کرد. طراحی به صورتی خواهد بود که تولید پلوتونیوم در کمترین مقدار ممکن باشد و در شرایط نرمال پلوتونیوم با خصوصیات مناسب ساخت سلاح اتمی تولید نکند. قدرت راکتور باز طراحی شده از۲۰ مگاوات حرارتی تجاوز نکند. ۱+۵ و ایران این تفاهم را به اشتراک می گذارند که برای توسعه و تکمیل طراحی نهایی، پارامترهایی که در طراحی مفهومی بیان شده است می تواند دستخوش تغییر و تنظیم شود، منوط به آنکه اهداف و مقاصد پیش گفته همچنان پا بر جا باقی بماند.»
همچنین ایران به ساخت و ساز راکتور ناتمام موجود برمبنای طرح اولیه ادامه نخواهد داد و کالندریای موجود را خارج کرده و آن را در ایران نگهداری می کند و هیچ کدام از قطعات از ایران خارج نمی شود.
داشتن یک نیروگاه آب سنگین برای ایران، غیرقابل قبول است و آنها نمیتوانند چنین نیروگاهی داشته باشند. نیروگاه اراک برای ما غیرقابل قبول است. جان کری، وزیر خارجه آمریکا، ۴ بهمن ۹۲
ایران تعهد کرده است که به پیشروی در فعالیت های رآکتور اراک ادامه ندهد و تولید پلوتونیوم را متوقف کند.ایران متعهد شد که: رآکتور اراک را راه اندازی نکند سوخت وارد رآکتور اراک نکند
تولید سوخت برای رآکتور اراک را متوقف کند
دیگر آزمایش های سوخت برای این رآکتور انجام ندهد
قطعات دیگر در رآکتور اراک نصب نکندسوخت و آب سنگین به محل این رآکتور منتقل نکند(آمریکایی ها پس از ژنو در این فکت شیت نامی از «آب سنگین» نبرده اند چرا که اصولا وجود این تکنولوژی در ایران را بر نمی تابیدند.) فکت شیت آمریکا پس از توافق ژنو (آذر۱۳۹۲)
هسته اصلی رآکتور که می توانست مقادیر قابل توجه پلوتونیوم سطح تسلیحاتی تولید کند، نابود شده یا از کشور خارج می شود. فکت شیت آمریکا پس از مذاکرات لوزان(فروردین ۱۳۹۴)
تحریم ایران در صورتی که به صورتی قابل راستی آزمایی به تعهدات خود پایبند باشد، تخفیف تحریمی دریافت خواهد کرد. فکت شیت آمریکا پس از مذاکرات لوزان(فروردین ۱۳۹۴) تمام تحریم های پولی،مالی وبانکی در روز اجرای توافق متوقف می شوند.لغو کامل تحریم ها همزمان با تصویب پروتکل الحاقی در مجلس ایران صورت می گیرد.
معماری تحریم های مرتبط با هسته ای ایالات متحده در بخش اعظم دوره توافق حفظ شده و امکان بازگشت فوری آن ها درصورت بروز مورد جدی عدم کارایی را فراهم می کند. فکت شیت آمریکا پس از مذاکرات لوزان(فروردین ۱۳۹۴)
ایران باید تضمین بدهد که برنامه هستهای این کشور مسالمتآمیز است. حتی در صورت توافق ۹۵ درصد تحریم ها برداشته نمی شود. باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا ۱۱ اسفند ۹۳
PMDمطالعات ادعایی اقدامات رفع تحریم های ایران منوط به حل ابعاد نظامی احتمالی(PMD) است.
ایران اقدام به اجرای مجموعه ای مورد توافق از اقدامات برای پرداختن به نگرانی های آژانس بین الملل انرژی اتمی درباره جنبه های نظامی احتمالی برنامه هسته ای خود خواهد کرد. فکت شیت آمریکا پس از مذاکرات لوزان(فروردین ۱۳۹۴) براساس جمع بندی مذاکرات وین، حل موضوع مطالعات ادعایی به اجرای توافق و لغو تحریم ها مرتبط نشده است و صرفا ایران تا زمان اجرای توافق باید اطلاعات این موضوع را ارائه کند و این طور نیست که اصل اجرای توافق منتظر نظر آژانس در این باره باشد.
تحقیق و توسعه – ایران موافقت کرده تا برای ۱۰ سال، تنها با استفاده از سانتریفیوژهای نسل اول خود (IR-1) در نطنز غنی سازی کرده و تمامی سانتریفیوژهای پیشرفته خود را برمی دارد.- ایران برای دستکم ۱۰ سال از مدل های IR-6، IR-5، IR-4، IR-2 یا IR-8 برای تولید اورانیوم غنی شده استفاده نمی کند.
ایران اجازه تزریق اورانیوم به سانتریفیوژها را ندارد. فکت شیت آمریکا پس از مذاکرات لوزان(فروردین ۱۳۹۴) تزریق اورانیوم به سانتریفیوژها در تحقیق و توسعه انجام می شود.
براساس ضمایم برجام تحقیق و توسعه سانتریفیوژهای نسل جدید ایران با گازدهی همراه خواهد بود: «ایران تحقیق و توسعۀ غنی سازی خود را به گونه ای که برای جمع آوری اورانیوم غنی شده نباشد، ادامه خواهد داد. ایران به مدت ۱۰ سال و براساس برنامۀ تحقیق و توسعۀ خود، تست ماشین های سانتریفیوژ با استفاده از اورانیوم فقط شاملIR-8,IR-6,IR-5,IR-4 می شود.» این دستگاه ها شامل همه دستگاه هایی است که ایران درحال حاضر روی آن تحقیق و توسعه انجام می دهد.» درباره IR-8,IR-6 نیز از ۵/۱ سال مانده به سال دهم،آزمایشات بر روی زنجیرۀ ۳۰ ماشین را شروع خواهد کرد. ایران این آزمایشات را از تک ماشین و زنجیره های کوچک به زنجیره میانی با یک روال منظم جلو خواهد برد.
همچنین حیطه تحقیق روی نسل های احتمالی بعدی سانتریفیوژ نیز توسط ایران ادامه خواهد داشت: «ایران مطابق با برنامه خود و بهترین رویه های بنا شده بین المللی، تمایل دارد که تحقیق و توسعه روی سانتریفیوژهای نسل جدید را از طریق مدل سازی کامپیوتری و شبیه سازی از جمله در دانشگاه ها، ادامه دهد. در دوره ۱۰ ساله، برای هر پروژهای که به مرحله نمونه سازی برای تست مکانیکی رسید، ارائه کامل و تصویب کمیسیون مشترک لازم است.»
خراسان
