در ابتدای این نشست رئیس سازمان در سخنانی با بیان اینکه بحث گردشگری و جهانگردی بحث تازهای نیست گفت: در گذشته بسیار دور هم انسانهایی بودند در این حیطه سفرنامههایی را تهیه و به یادگار گذاشتند.
کیوان محمّدی با اشاره به اینکه جهانگردی در گذشته مختص عدهای خاص بود ادامه داد: همانطور که علم و دانش عمومیت پیدا کرد و اکنون در هر کوی و برزن افراد باسواد داریم این اتفاق هم در حیطه گردشگری نیز رخ داد و امروز بخشی از زندگی انسانهاست.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان گیلان با بیان اینکه در ادبیات دینی بر سیر وسفر تأکید شده است افزود: سیر و سفر در زمین ما را هم با عاقبت مکذبین آشنا میکند و هم ویژگیهای مثبت فرهنگی دیگران را دریافت میکنیم.
محمّدی استان گیلان را استانی گردشگرپذیر به لحاظ تاریخی و طبیعی برشمرد و خاطرنشان کرد: توریست هیچگاه از گیلان حذف نمیشود. زیرا خداوند در کوه، دریا، دشت و جلگه هنرنمایی کرده و این زیباییها همراه با شیوه زندگی مردم گیلان در برنجستان، نارنجستان و باغات زیتون همه را علاقمند به تماشای آن میکند.
وی با بیان اینکه مسئله توریسم یکی از محورهای اصلی فعالیت اقتصادی در گیلان بوده، هست و خواهد بود، افزود: به همین دلیل نمیتوانیم نسبت به این مسئله بیتوجه باشیم.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان گیلان بر ترویج اخلاق توریسمپذیری تأکید کرد و ادامه داد: اگر در سطح کلان اخلاق توریسمپذیری نداشته باشیم، قطعاً بر روند توسعه آن تاثیر منفی خواهد داشت.
وی با تأکید برحفظ مناطق گردشگرپذیر عنوان کرد: ما یک پتانسیلهایی داریم که گهگاه از بین می بریم. اگر شما کتاب از آستارا تا استرباد را مطالعه کرده باشید میبینید که خانههای قدیمی بسیاری در رشت بوده است و این امکان وجود داشت که اکنون به مانند محلههای شهر یزد یک مکان گردشگری تبدیل شود.
محمّدی با بیان اینکه هرچقدر بتوانیم توریستهای قویتری را در منطقه جذب کنیم تاثیر آن بر اقتصاد مردم منطقه بیشتر است خاطرنشان کرد: نباید به بهانه ساخت و ساز در داخل شهرها و جادهها، زیباییهای گیلان را از بین ببریم. متأسفانه در دوطرف جادههای ایران مزارعی است که با ساخت مغازهها ما را از دیدن مواهب طبیعی و گردشگری محروم کردهاند.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان گیلان از پروژه راهآهن گیلان به عنوان یکی از زیباترین راهآهنهای خاورمیانه سخن گفت و تصریح کرد: راه آهنی که در حال احداث است و درسال ۹۶ به بهره برداری میرسد میتواند پتانسیل گردشگری محسوب گردد. گیلان ضرورتاً از لحاظ راههای زمینی باید یک راه دومی هم داشته باشد که به لحاظ پدافند غیرعامل مهم است.
وی با اشاره به مجموعه شیلات کیاشهر خاطر نشان کرد: این مجموعه بسیار زیبا یکی از مکانهایی است که میتواند در جذب گردشگر مؤثر باشد. لذا برای فاز مطالعاتی آن جهت ایجاد موزه شیلات طی ماههای اخیر آن بودجهای را در نظر گرفته شد. اگر مجموعههای دیگری مانند این چنین مجموعههایی وجود دارد اصحاب رسانه و سمنها به ما معرفنی نمایند تا بتوانیم در این خصوص تصمیم بگیریم.
توسعه توریسم در مقیاس کلان منجر به توسعه کشور از نظر اشتغال، کسب و کار، آموزش و صلح و امنیت میشود/ گردشگری فرهنگی مدل مورد تأکید برنامه ششم/ برای توسعه گردشگری باید ارکان آن توجه داشت
در ادامه رضا معصومی راد رئیس امور فرهنگی، گردشگری و ورزشی سازمان برنامه و بودجه کشور به عنوان سخنران اصلی بیست و ششمین نشست تخصصی توسعه گفت: برنامه ششم توسعه بر سه محور اقتصاد مقاومتی، پیشتازی در عرصه علم و فناوری و تعالی و مقاومسازی فرهنگی تأکید دارد.
وی ادامه داد: اگر سیاستهای اقتصاد مقاومتی محقق شود میتوانیم از نظر اقتصادی به توسعه پایدار مبتنی بر ظرفیتهای داخلی برسیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان با اشاره شاخصههای اقتصاد مقاومتی مبنی بر درونگرایی، بروننگری، مشارکتپذیری، مردمیبودن و دانشبنیانی افزود: مخرج مشترک بندهای سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی، کاهش وابستگی به درآمد نفت و اتکا به ظرفیت های بومی و داخلی کشور است.
وی بندهای ۵۰ و ۵۱ سیاست های اقتصاد مقاومتی را درباره گردشگری دانست و تصریح کرد: بند ۵۰ بر توسعه پایدار صنعت ایرانگردی تاکید دارد؛ به گونهای که ایرانگردهای خارجی تا پایان برنامه ششم به حداقل پنج برابر افزایش یابند.
رئیس امور فرهنگی، گردشگری و ورزشی سازمان برنامه و بودجه کشور با بیان اینکه حمایت از صنایع دستی و صیانت از میراث فرهنگی کشور مورد توجه بند ۵۱ است، گفت: بیش از ۸۰ بند از سیاست های کلی برنامه ششم توسعه مستقیم و غیر مستقیم با حوزه گردشگری مرتبط هستند.
معصومیراد ضرورت اتکا به قابلیتها و ظرفیتهای داخلی و ملّی، ضرورت تقویت قابلیتهای مردمی اقتصاد، ضرورت کاهش وابستگی به درآمد ناشی از صادرات نفت خام، ضرورت فراهمسازی زمینههای رشد و توسعه توأم با صیانت از هویت و میراث فرهنگی و ضرورت فراهمسازی زمینههای توسعه بومی و متکی بر مشارکت حداکثری آحاد جامعه را از جمله مؤلفههای اساسی برنامه ششم دانست که قابل بهرهگیری در توسعه گردشگری است.
وی با بیان اینکه گردشگری در برنامه ششم توسعه برای نخستین بار به عنوان یک موضوع خاص مورد توجه قرار گرفته است، متذکر شد: باید توسعه را به معنای عام و خاص تعریف کنیم، زیرا توسعه در تعریف عام مجموعه اقداماتی است که میتوانیم با استفاده از ظرفیتهای دولتی و فرادولتی انجام دهیم تا شاخصهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی بهبود پیدا کند، اما توسعه در تعریف خاص منابع در اختیار دولت است که آن را طی پنج سال تخصیص میدهد. در واقع توسعه به معنای خاص منجر به برنامه توسعه میشود.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان درآمد ناشی از فروش نفت، مالیات، گمرک، عوارض واردات کالا و خودرو، جرائم راهنمایی و رانندگی و خدمات دولتی را تشکیلدهنده منابع دولت دانست و اضافه کرد: این منابع احصا و برآورد میشود و طی برنامه پنج ساله به دستگاههای دولتی، پروژههای عمرانی نیمه کاره و حفظ شاخصها اختصاص مییابد. پروژههای عمرانی نیمهکاره گردشگری و میراث فرهنگی شامل مرمت، نگهداری و حفاظت از بناها، صنایعدستی، زیرساختهای گردشگری، ظرفیتهای اقامتی، ورزش، فرهنگ و آموزش است.
رئیس امور فرهنگی، گردشگری و ورزشی سازمان برنامه و بودجه کشور پروژههای عمرانی نیمهکاره را نیازمند ۵۰۰ هزار میلیارد تومان اعتبار دانست و تصریح کرد: سهم گردشگری در توسعه به معنای خاص بسیار کم است، زیرا توسعه به معنای خاص در حوزه گردشگری نه تنها درآمد حاصل نمی کند، بلکه نیازمند یارانه است لذا به توریسم به عنوان یک محور عام توسعه توجه داریم.
وی با تأکید بر اینکه توسعه توریسم در مقیاس کلان منجر به توسعه کشور از نظر اشتغال، کسب و کار، آموزش و صلح و امنیت میشود، افزود: گردشگری در افزایش درآمدهای ارزی و کاهش وابستگی به درآمد نفت در جهت تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی، در تقویت هویت ملّی و صیانت از میراث فرهنگی خاص و معرفی آن در داخل و خارج و در تقویت و بهبود انسجام ملی از طریق توسعه گردشگری داخلی نقش دارد.
معصومی راد نقش گردشگری در بهرهگیری از ظرفیت ایرانیان مقیم خارج و تقویت تعاملات بین آنها با داخل کشور را مورد توجه قرار دارد و اظهار کرد: بهرهگیری از گردشگری در تقویت تعاملات منطقهای و جهانی، تغییر نگرش نسبت به ایران و تأمین صلح و امنیت از دیگر آثار توسعه گردشگری است.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان گردشگری فرهنگی را مدل مورد تاکید برنامه ششم دانست و گفت: بخش گردشگری کشور با اتکا به ظرفیت میراث فرهنگی و صنایعدستی میتواند از رونق قابل توجهی برخوردار گردد؛ به ویژه انواع فرهنگی گردشگری (شامل مذهبی، زیارتی، علمی، درمانی و ورزشی) به دلیل انطباق بیشتر با مقتضیات فرهنگی و ثمراتش بر حفظ و ارتقای هویت ملّی و گفتمان انقلاب اسلامی به شکوفایی ظرفیتهای درون زا و برونگرای کشور، توسعه اقتصاد ملّی، کاهش وابستگی به درآمد ناشی از فروش نفت و ایجاد اشتغال کمک شایانی میکند.
رئیس امور فرهنگی، گردشگری و ورزشی سازمان برنامه و بودجه کشور با اشاره به جایگاه گردشگری در جهان، ادامه داد: گردشگری ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی کل جهان، یک یازدهم اشتغال در جهان و ۷ درصد ارزش صادرات جهانی را به خودش اختصاص داده است. براساس آخرین آمارها یک میلیارد و ۱۸۶ میلیون نفر سفر در سال ۲۰۱۵ انجام و یک هزار و ۲۶۰ میلیارد دلار درآمد حاصل شده است. فرانسه، ایالات متحده، اسپانیا، چین و ایتالیا پنج کشور برتر جهان در گردشگری بین المللی هستند.
وی با بیان اینکه ۵۴ درصد گردشگری بین المللی هوایی است، متذکر شد: ضرورت افزایش جریانات آمد و شد هوایی برای استان گردشگرپذیری مانند گیلان اجتناب ناپذیر است. همچنین نیازمند محوربندی جاذبه های گردشگری جهت بازتوزیع گردشگران هستیم، زیرا یکی از مشکلات عمده حوزه گردشگری در کشور پراکندگی جاذبه هاست.
معصومی راد از ورود ۴ میلیون و ۹۱۱ هزار نفر گردشگر در سال ۹۵ به کشور خبر داد و خاطرنشان کرد: سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در چشم انداز ۱۴۰۴، ۲۰ میلیون نفر گردشگر را هدفگذاری کرده است، اما این میزان باید در پایان برنامه ششم محقق شود. در سال ۹۵، یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر گردشگر از حوزه خاورمیانه وارد ایران شدند. در واقع ۷۸ درصد گردشگران ایران از کشورهای عراق، آذربایجان، افغانستان، ترکیه، پاکستان، ترکمنستان، بحرین، هند، کویت و چین هستند.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان جاذبهها، اقامتگاهها، حمل و نقل، خدمات گردشگری، رستوران و پذیرایی و زیرساختها را از جمله ارکان صنعت گردشگری دانست و عنوان کرد: برای توسعه گردشگری باید به این ارکان توجه داشته باشیم. در استان گیلان جاذبهها عمدتا طبیعی است، اما از جاذبههای تاریخی و فرهنگی کهن و غنی مانند تمدن درخشان و باشکوه مارلیک نیز برخورداریم. متاسفانه آثار و ابنیه تاریخی دستخوش فرمایش شده و کمتر باقی مانده اند.
وی موزه رشت و موزه میراث روستایی را یکی از ظرفیت های میراث فرهنگی گیلان دانست و بیان کرد: تکمیل زیرساختهای محور گردشگری سیاهکل-دیلمان، تکمیل کمپ گردشگری شهرستان رشت، تکمیل کمپ گردشگری امامزاده قاسم چولاب، احداث کمپ در روستای هدف گردشگری قلعه رودخان، تکمیل زیرساخت منطقه گردشگری کیاکلایه و تکمیل زیرساخت منطقه حیران از جمله طرحهای عمرانی ملّی گیلان در بخش گردشگری است.
رئیس امور فرهنگی، گردشگری و ورزشی سازمان برنامه و بودجه کشور با بیان اینکه در گیلان ۷۶ پروژه گردشگری نیمه تمام با اعتباری معادل ۳۹ میلیارد تومان، برآورد اشتغال ۵ هزار و ۷۷۵ نفر و پیشرفت فیزیکی ۴۰ درصد داریم، افزود: همچنین ۲۹ پروژه در حوزه تولید صنایع دستی گیلان با اشتغالزایی یک هزار و ۹۹۰ نفر نیازمند اعتباری معادل ۳۰ میلیارد تومان است.
وی عدم شناخت و درک ارزشهای نهفته در صنعت گردشگری، صنایع دستی و میراث فرهنگی و ابنیه تاریخی و مداخلات مخرب در این زمینه را یکی از مهمترین چالشهای گردشگری دانست و گفت: هراس از اثرات مخرب گردشگری بر جامعه، محیط زیست و میراث فرهنگی، تکمیل نشدن فرآیند بررسی، شناسایی و مستندسازی جهت تعیین حریم و ثبت آثار تاریخی و میراث فرهنگی و طبیعی با اتکا به امکانات موجود و در نتیجه ضعف صیانت و حفاظت از محوطهها و بافتهای تاریخی، تخریب و نابودی عمدی بناهای تاریخی فرهنگی دارای متصرفین قانونی، ضعف تمایل به مشارکت بخش خصوصی به منظور سرمایه گذاری در حفاظت از میراث فرهنگی، ضعف حمایت قانونی و مالی موثر از مالکین ابنیه تاریخی ارزشمند، فراموشی و غفلت از میراث فرهنگی و طبیعی ناملموس و قابلیت های خرده فرهنگ ها، تفوق رویکرد سازه ای و کالبدی به میراث فرهنگی و عدم توجه به مظاهر و نمادهای فرهنگ و هویت ایرانی از دیگر چالشهاست.
معصومی راد توسعه پایدار صنعت گردشگری در استان گیلان را مبتنی بر ظرفیتها و جاذبههای طبیعی و فرهنگی، معماری، آداب و آیین ها، جشن ها و مراسمات، فعالیت های مردم گیلان در کشاورزی برنج، چای و زیتون، ابریشم، صید، دامداری، زندگی ساحل نشینان، جنگل نشینان و کوه نشینان دانست و یادآور شد: باید برای همه تولیدات کشاورزی گیلان جشنواره برگزار کنیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان با تاکید بر لزوم توسعه حمل و نقل هوایی به منظور جذب گردشگران خارجی به مقصد گیلان، گفت: توسعه حمل و نقل ریلی به منظور ایجاد پیوند بین گیلان و شبکه گردشگری کشور، توسعه حمل و نقل آبی و دریایی و کشتی های تفریحی، توزیع گردشگران در طول سال و جلوگیری از ازدحام جمعیت در ایام تعطیل از دیگر راهبردهای توسعه گردشگری در گیلان است.
ایجاد ابزارهای مختلف برای معرفی بهتر کشور، لازمه توسعه در سطح ملّی است
رضا علیزاده مدیرکل میراث فرهنگی،صنایعدستی و گردشگری استان گیلان هم در این نشست گفت: بعد از برجام دروازههای ایران برای ورود گردشگر بازشده است که باید از این فرصت استفاده کرد.
وی لغو روادید و ایجاد ابزارهای مختلف برای معرفی بهتر کشور را لازمه توسعه در سطح ملّی دانست و تأکید کرد: اقتضا میکند که از طریق ورود به بازارهای گردشگری، جشنوارهها و نمایشگاهها برای جذب گردشگر اقدام کنیم.
مدیرکل میراث فرهنگی،صنایعدستی و گردشگری استان گیلان، گردشگری را صنعتی فرا بخشی دانست که همه دستگاهها باید در کنار هم برای توسعه آن تلاش کنند.
وی تصریح کرد: زیرساختها باید بهموازات روبناها بهسرعت آماده شود و این مستلزم تأمین منابع اعتباری است.
گفتنی است در این نشست روشن بابایی و مختار جباری از استادان دانشگاه و از فعالین عرصه گردشگری استان به بیان دیدگاه و نقطه نظرات خود پیرامون موضوع سخنرانی پرداختند.
